نهمى آن : فانّك كالليل الّذى هو مدركى * و ان خلت ان المنتاى عنك واسع دهمى آن : اذا اذنبت . . . * زارها « 1 » اهلها « 2 » اسحاق درباره گروهى از شاعران تأليفاتى دارد كه از آن جمله است : كتاب اخبار حسان . كتاب اخبار ذى الرمة . كتاب اخبار الاحوص . كتاب اخبار جميل . كتاب اخبار كثير . كتاب اخبار نصيب . كتاب اخبار عقيل بن علقمة . كتاب اخبار ابن هرمة . حماد بن اسحاق صولى گويد : حماد اديب و راويه بود ، و در بسيارى از مجالس در آوازخوانى پدرش حضور داشته و بزرگان مشايخ پدرش را ديده ، و از ابو عبيده ، و اصمعى شنيده بود . در ادب كتابهاى زيادى تأليف كرد ، و بيشترين معلومات پدرش را فرا گرفته بود . ديگرى - غير از صولى گويد : حماد ملقب بسرد بود ، و يحيى بن على گفته است از پدرم پرسيدم كه چرا حماد را سرد مىنامند ، جواب داد ، اى پسر ، به او ستم كردند ، او در مجالسى كه پدرش داشت حاضر مىشد . و اسحاق در ظرافت و تندمزاجى مانند آتش شعله‌ور بود . وفات حماد در . . . و اين كتابها از اوست : كتاب الاشربة . كتاب اخبار الحطيئة . كتاب اخبار ذى الرمة . كتاب اخبار عروة بن اذينه . كتاب مختار غنا ابراهيم - پدر بزرگش . كتاب اخبار رؤبه . كتاب اخبار عبيد اللّه بن قيس الرقبات . كتاب اخبار الندامى . اخبار خاندان منجم از روى ترتيب ابو منصور نامش آبان حسيس بن وريد بن كاد بن مهابنداد بن حسيس « 3 » بن فرخ داد بن استاد ( زيار بن ) مهر حسيس بن يزدجرد است . و فرزندش يحيى برده مأمون ، و مكنى بابو على بوده ، و در ابتداء بفضل بن سهل بستگى داشت ، و او در احكام نجوم برأى و نظرش عمل مىكرد و پس از پيش‌آمدى كه براى فضل رخ داد « 4 » . مأمون او را براى خود برگزيد ، و باسلام آوردن ترغيب نمود ، و او نيز بر دست مأمون اسلام آورده و ويژه او گرديد . و در سفر بطرسوس « 5 »

--> ( 1 ) ف ( دارها ) . ( 2 ) ضرورتى براى ترجمه اين اشعار ديده نمىشود . ( 3 ) ف ( حساس ) . ( 4 ) ظاهرا اشاره بكشته شدن فضل بن سهل در حمام بامر مأمون است ( ر . ك . قاموس الاعلام تركى ) . ( 5 ) طرسوس شهريست در مرز شام ميان انطاكيه و حلب ( معجم البلدان ) .