اخبار جهمى ابو عبد اللّه احمد بن محمد بن حميد بن سليمان بن عبد اللّه بن ابو جهم بن حذيفهء عبدى ، از بنى عدى بن كعب ، معروف بجهمى براى انتساب بجدش ابو جهم بن حذيفه ؛ از حجازيانى است « 1 » كه ببغداد آمده ، و همان‌جا تحصيل كرده ، و اديب ، و راويه ، و شاعر ، و آوازه‌خوانى « 2 » بود . نسب و مثالب همهء بزرگان را بطور زننده مىشمرد ، و كتابهائى در اين‌باره تأليف كرد . محمد بن داود گويد : سوار بن ابو شراعه براى من حكايت كرد كه ميان جهمى و گروهى از هواداران عمر و عثمان شرى بر پا شد ، چه او بزشت‌ترين صورتى پيشينيان آنان را ياد كرد ، برخى از هاشميان اعتراض كرده و او هم نسبت بعباس كلمهء بسيار زشتى گفت ، اين خبر كه بمتوكل رسيد امر كرد صد تازيانه به او زنند ، و ابراهيم بن اسحاق بن ابراهيم وى را بتازيانه بست و همين‌كه از زدن فراغت يافت ، جهمى گفت . تبرى الكلوم و ينبت الشعر * و لكل مورد محنة « 3 » صدر « 4 » و اللوم فى اثواب « 5 » منبطح * لعبيده ما اورق الشجر « 6 » اين كتابها از اوست : كتاب انساب قريش و اخبارها . كتاب المعصومين . كتاب المثالب كتاب الانتصار « 7 » فى الرد على الشعوبية ، كتاب فضائل مضر « 8 » . ازرقى نامش محمد بن عبد اللّه بن احمد بن وليد بن عقبة ازرق ، و نام ازرق ، بنوشتهء ابن كوفى عثمان بن عمرو بن حارث بن ابو شمر بن عمرو بن عوف بن حارث بن ربيعة بن حارثة بن حارث بن ثعلبهء بن عنقاء بن حقبة بن عمرو بن عامر مزيقيا ، و يكى از اخباريان و صاحبان سير است از كتابهاى اوست : كتاب مكه و اخبارها و جبالها و اوديتها . كتابى است بزرگ . اخبار عمر بن شبّه ابو زيد عمر بن شبة بن عبيد بن ربطه ، و نام شبه زيد ، مكنى بابو معاذ بود ، عمر گويد :

--> ( 1 ) ف ( حوارى ) . ( 2 ) ف ( مفننا ) جب ( مغنيا ) ( 3 ) ف ( علة ) . ( 4 ) زخمها بهبودى يابد و موها بجاى خود دوباره برويد . و هر رنج‌دهندهء آمرى دارد . ( 5 ) ف ( اتراب ) . ( 6 ) و نكوهش براى آن بندگانى است كه بر خاك فتاده‌اند تا هر زمانى كه درختان برگ سبز دهند . ( 7 ) ف ( الابتصار ) . ( 8 ) ف ( مصر ) .