ابن النديم البغدادي ( مترجم : م . رضا تجدد )

116

الفهرست ( فارسى )

عبد اللّه بن احمد بن حنبل ، از پدرش احمد ، از ابو عمرو ، روايت كرده است . كتاب النوادر . معروف ، بحروف الجيم . كتاب النخله « 1 » . كتاب النوادر الكبير . بسه نسخه - ( كتاب الابل ) . كتاب خلق الانسان . كتاب الحروف . كتاب شرح كتاب الفصيح . اخبار مفضل ضبّى ابو العباس مفضل بن محمد بن يعلى بن عامر بن سالم بن ( ابو ) رمال ، از بنى ثعلبة بن سيد بن ضبه ، و به نوشته يوسفى ، بن ابو ضبه است ، و ابن كوفى كنيهء وى را عبد الرحمن نوشته ، و گويند كه او با ابراهيم بن عبد اللّه بن حسن خروج كرده ، و منصور پس از پيروزى بر آنان ، از گناهش چشم پوشيد ، و وى را بملازمت مهدى گماشت . و او منتخبات اشعار موسوم بمفضليات را براى مهدى تأليف كرد كه صد و بيست و هشت قصيده ، و شايد بيشتر و يا كمتر است و قصيده‌هايش را پس و پيش روايت كرده‌اند ، ولى صحيح آن همانست كه ابن اعرابى از وى روايت كرده و از شعر تابط شرا « 2 » شروع مىشود : يا عيد مالك من شوق و ابراق * و مرّ طيف على الاهوال طرّاق « 3 » وفات مفضل در سال . . . و اين كتابها از اوست : كتاب الاختيارات . كه در بالا به آن اشاره شد . كتاب الامثال . كتاب العروض . كتاب معانى الشعر . كتاب الالفاظ . اخبار ابن اعرابى ابو عبد اللّه محمد بن زياد اعرابى . و به خط ابو عبد اللّه بن مقله خواندم كه ابو العباس ثعلب مىگفت : مجلس ابن اعرابى را ديدم كه در حدود صد نفر در آنجا جمع شده و از وى پرسشها داشتند و بر او قرائت مىكردند ، و او بىآنكه كتاب در دست داشته باشد جواب مىداد . و باز مىگفت : و درحالىكه ملازمتش را داشتم هيچ‌گاه كتابى در دست او نديدم . و از هشتاد سال بيشتر عمر كرد و در سرمن‌راى وفات يافت .

--> ( 1 ) ف ( النحله ) . ( 2 ) تابط شرا لقب ثابت بن جابر است كه از دلاوران عرب و از قبيلهء مضر بن نزار بود ( فرهنگ نفيسى ) . ( 3 ) اى عيد تو را شور و غوغائى نباشد ، و خيال خواب‌آلودى هستى كه بر اهوال مىگذرى .