ابن النديم البغدادي ( مترجم : م . رضا تجدد )
100
الفهرست ( فارسى )
مردم سواد گرفتهاند كه خوراكشان كواميخ « 1 » و شواريز « 2 » است . و در همين زمينه سخنانى گفت . ابو سعيد از روى گفتهء ابو بكر بن دريد ، وفات رياشى را در سال دويست و پنجاه و هفت دانسته است . و اين كتابها از اوست : كتاب الخيل . كتاب الابل . كتاب ما اختلفت اسماؤه من كلام العرب . اخبار ابو حاتم سجستانى بگفتهء ابو سعيد ، نامش سهل بن محمد ، و از ابو زيد و ابو عبيده و اصمعى بسيار روايت مىكرد و بلغت و شعر عالم بوده و ابو العباس مبرد گويد ، از خود او شنيدم كه كتاب سيبويه را دومرتبه نزد اخفش خوانده است . و عروض را به خوبى مىدانست ، و در لغت تأليفات زيادى داشته ، شاعر و صادق در روايت بود . و ابو بكر بن دريد در لغت به او اعتماد مىنمود . و به من گفت كه وفات او در پنجاه و پنج بود . و ابن كوفى نيز گويد : به خط ابو بكر خواندم ، كه وفات ابو حاتم در سال دويست و پنجاه و پنج ، در يك ، روز بارانى بود ، و سليمان بن قاسم ، برادر جعفر بن قاسم ، بر او نماز گذارد ، و در طرف راست « 3 » مصلى ، كنار ميلهء راهنما دفن گرديد . ابن دريد گويد : وى در كتابها كنجكاوى ، و با دقت نظر معماهاى آن را حل مىكرد : و اين كتابها از اوست : كتاب ما يلحن فيه العامة . كتاب الطير . كتاب المذكر و المؤنث . كتاب الشجر و النبات . كتاب المقصور و الممدود ( كتاب الفرق ) ، كتاب القراءات . كتاب المقاطع و المبادى . كتاب الفصاحة . كتاب الاضداد . كتاب القسى و النبال و السهام . كتاب السيوف و الرماح . ( كتاب الدرع و الجوشن ) . كتاب الوحوش . كتاب الحشرات . كتاب الهجاء . كتاب الزرع . كتاب خلن الانسان . كتاب الادغام . كتاب اللبأ و اللبن و الحليب . كتاب الكرم . كتاب الشتاء و الصيف . كتاب النحل و العسل . كتاب الابل . كتاب العشب و البقل . كتاب الاتباع . كتاب الخصب و القحط ، كتاب اختلاف المصاحف . كتاب التشوق « 4 » الى الاوطان . كتاب الحر و البرد و الشمس و القمر و الليل و النهار . كتاب الفرق بين الآدميين و بين كل ذىروح . اخبار مبرد به خط ابو الحسين « 5 » خزاز خواندهام . مبرد ، نامش محمد بن يزيد بن عبد الاكبرين
--> ( 1 ) كواميخ جمع كامخ . آبكامه فارسى است كه از آن نانخورشى سازند ( منتهى الارب ) . ( 2 ) شواريز جمع شيراز ، نانخورشى است ( فرهنگ نفيسى ) . ( 3 ) ف ( عند ) جب ( يمنة ) . ( 4 ) ف ( الشوق ) . ( 5 ) ف ( ابو الحسن ) .