يكى از قبيله‌هاى عرب در يمن است : نحو را از اخفش و ديگران آموخت ، ( و كتاب سيبويه را بر اخفش خوانده ، و يونس بن حبيب را ملاقات كرد ، ولى سيبويه را نديده است ) ، لغت را از ابو زيد و اصمعى ، و كسانى كه در آن طبقه بودند فرا گرفت . ابو العباس مبرد او را بردهء بجيلة بن انمار مىدانست . وفات جرمى . . . و اين كتابها از اوست : كتاب الفرح . كتاب الابنيه . كتاب العروض . كتاب مختصر نحو للمتعلمين . كتاب غريب سيبويهء « 1 » كتاب الابنيه و التصريف . اخبار مازنى نامش بكر بن محمد ، و از بنى مازن بن شيبان بن ذهل بن ثعلبة بن عكامة بن صعب بن على بن بكر بن وائل است . پدرش محمد بن حبيب از نحويان و قاريان بوده ، و قصهء او را با ابو سرار غنوى ذكر كرديم . واثق براى شعرى كه از جاريه شنيده داشت مازنى را از بصره احضار كرد . و شعر اين بود : أ ظليم « 2 » انّ مصابكم رجلا * اهدى السلام تحيّة ظلم « 3 » مازنى بسامراء آمد ، و نزد واثق رفت و آن شعر را به همان‌گونه اعراب نمود كه واثق نظر داشت ، و واثق پنج هزار درهم بوسيلهء احمد بن داود به او داده ، و ببصره روانه‌اش كرد . وفات مازنى . . . و اين كتابها از اوست : كتاب الالف و اللام . كتاب التصريف . كتاب العروض كتاب الديباج على خلاف « 4 » كتاب ابى عبيده . . . كتاب القوافى . اخبار توزى « 5 » شيخ ما ابو سعيد رحمه اللّه گويد : نامش عبد اللّه بن محمد بن هارون است . و ابن وداع بن فضل اسدى قريشى ، بنقل از ابو سعيد نويسد : او بردهء قريش بود و ابو محمد كنيه داشت . قرائتش بر اصمعى بوده ، و از ابو عبيده و ديگران روايت كرده و كتاب سيبويه را نزد ابو عمر جرمى خوانده است . ابو على صفار ، با اجازه در نقل ، براى ما حكايت كرد كه محمد بن يزيد مىگفت : نزد عمارة بن عقيل بن بلال بن حديد ، و ابو محمد توزى « 6 » بودم ، و قصيدهء جرير را مىخواندم كه اولش اين است : طرب الحمام بذى الاراك فشاقنى * لا زلت فى فنن و ايك ناضر « 7 »

--> ( 1 ) ف ( كتاب تفسير غريب سيبويه ) . ( 2 ) ف ( أ ظلوم ) . ( 3 ) اى ستمكار ، بدى كردن به كسى كه درود بر تو فرستاده ، ستمكاريست . ( 4 ) ف ( على خلل ) . ( 5 - 6 ) ف ( الثورى ) . ( 7 ) قمرى بباغ بطرب درآمد و مرا به شور انداخت . آرزومندم كه هميشه تو در ميان شاخه‌هاى تر و تازه سرو باشى .