شمس الدين محمد بن محمود الشهرزوري ( مترجم : تبريزى )
ديباچه 163
نزهة الأرواح وروضة الأفراح ( تاريخ الحكماء قبل ظهور الإسلام وبعده ) ( فارسى )
كه نسخهء آن در « عموميه » 5573 هست . بنگريد به : تذكرة النوادر 102 ، الفهرست التمهيدى للمخطوطات المصورة ص 441 - فهرست المخطوطات المصورة التاريخ 542 و 848 و 1287 - فهرست دانشگاه 4 : 706 تا 711 . دفترى بنام « العقد الفريد فى تاريخ بعض الحكماء المتقدمين و المحدثين » نسخهء نوشتهء پايان رمضان 995 در بصره ، در موزهء بريتانيا بشمارهء Add 23365 هست كه در آغاز و انجام درست مانند نزهة الارواح شهرزورى است ، در ديباچهء آن هم از كسى نام برده نشده و در آن هم سرگذشت دانشمندان يونانى و ايرانشهرى آمده و تا به شيخ اشراقى ميرسد ( فهرست فيلمها 1 : 354 ف 688 ) ( ديباچهء تبصرهء ساوى 49 - گفتار شادروان مينوى در مجلهء ادبيات س 4 ش 3 ص 11 و 23 ) . پيداست كه اين يكى جز العقد الفريد محمود بن ابى بكر است كه براى حاج عثمان بن محمد بن سلمان بن داود درگذشتهء 1036 ساخته است و در آن سرگذشت هشتاد و هشت دانشمند و بخشنده و شيوا و اديب و نوازنده آمده است با شش نامه ( فهرست بصره از عباسى 1 : 56 ش 189 ) . متن عربى اين دفتر را سيد خورشيد احمد پايان نامهء دكترى خود در دانشگاه عثمانيه دكن قرار داده و از روى نسخههاى آصفيه و سالار جنگ و منچستر آن را ويراسته و با ديباچه و پانوشتها و فهرستها در دكن در 1976 در دو جلد چاپ كرده است . مقصود على تبريزى در هند بسال 1011 و 1014 نزهه را به فارسى درآورده است كه اينك به چاپ ميرسد . او آن را در روزگار احمد اكبر شاه ( 963 - 1014 ) آغاز و بنام شاه سليم همان نور الدين جهانگير ( 1014 - 1037 ) به انجام رسانده است .