شمس الدين محمد بن محمود الشهرزوري ( مترجم : تبريزى )

مقدمه 11

نزهة الأرواح وروضة الأفراح ( تاريخ الحكماء قبل ظهور الإسلام وبعده ) ( فارسى )

از جملهء 127 تن كه ذكرشان رفته است سه چهارم آن به حكما و دانشمندان اسلام و ايران اختصاص يافته است ؛ و از اين ميان آنچه دربارهء شيخ اشراق آمده است به سبب قرب زمان و پيوستگى مؤلف با شيخ اشراق در شمار اطلاعات موثق و دست اول است . ناگفته نبايد گذاشت كه احوال جمعى از حكماى اسلامى و ايرانى بسيار مختصر است و از تنى چند نيز مانند : ابو القاسم انطاكى ، ابو زكرياى صيمرى ، طلحهء نسفى ، وهب بن يعيش رقى ، نظيف رومى و ابو محمد عروضى ( 118 - 123 ) به سبب فقدان اطلاعات تنها به ياد نامشان بسنده شده است . نه تنها در اين گونه موارد بلكه در مورد آنان نيز كه ذكرشان به اجمال يا تفصيل در كتاب رفته است جاى تحقيق و پژوهش خالى است . بايسته است كه در اينجا به خواستاران مژده داده شود كه استاد گرامى ، جناب دانش‌پژوه ، در مقدمهء محققانهء خويش كه حاصل سالها بررسى و جستجويشان دربارهء حكما ، فلاسفه و دانشمندان و تاريخ حكمت و علم در تمدن اسلامى و ايران و يونان و روم و اسكندريه است ، منابع موجود براى تحقيق و كتابهايى را كه در آنها دربارهء اين 127 تن مطالبى وجود دارد با نظر انتقادى و قيد نام هر يك و صفحات منابع و مراجع همراه با سير تحول تاريخى حكمت به دست داده‌اند و نقص اطلاعاتى را كه در اين ترجمه وجود دارد بر طرف كرده و راه را بر پويندگان و جويندگان گشاده‌اند . خداى به ايشان اجر ، سلامتى ، توفيق و طول عمر دهاد . تاريخ الحكماء يا نزهة الارواح شهرزورى چنان كه از مقدمهء مقصود على تبريزى پيداست در اوايل سدهء يازده هجرى ( 1011 ) به دستور جهانگير گوركانى به فارسى برگردانيده شده است . چند سال پيش ترجمهء ديگرى از اين كتاب به فارسى امروزى به وسيلهء شادروان ضياء الدين درى انجام شده است . از ترجمهء مقصود على تبريزى نسخه‌هاى خطى متعددى در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران موجود است كه متن حاضر با راهنمايى استاد دانش‌پژوه ، بر اساس نسخهء كتابخانهء دانشكدهء ادبيات دانشگاه تهران به شماره 85 - ب ، تاريخ نگارش 1037 تهيه شده است و براى رفع كاستيها و فرو افتادگيها از 3 نسخهء خطى ديگر متعلق به كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران به شرح زير استفاده شده است :