و اصل مناقشه از ( نقش الشّوكة ) است يعنى بيرون كرد خار را ؛ يعنى همچنان‌كه در بيرون آوردن خار از بدن كمال دقت و كاوش و باريك‌بينى را به عمل مىآورند تا آن را پيدا كرده و بيرون آورند ، همين‌طور در حساب دقّت و باريك‌بينى به عمل مىآورند . و بدانكه بعضى از محقّقين گفته كه : « نجات نمىيابد از خطر ميزان و حساب ، مگر كسى كه حساب كند در دنيا نفس خود را و بسنجد به ميزان شرع ، اعمال و اقوال و خطرات و لحظات خود را » همچنانكه در خبر وارد شده است كه فرمودند : حساب كنيد نفسهاى خود را پيش از آن‌كه حساب كشند از شما ، و بسنجيد اعمال خود را پيش از آن‌كه بسنجد اعمال شما را . « 1 » حكايت [ حساب و كتاب كردن توبة بن صمه اعمال خويش را ] شخصى بود نام او « توبة بن صمّه » ، نقل شده كه او حساب مىكرد نفس خود را در بيشتر اوقات شب و روز خود ، پس روزى حساب كرد ايّام گذشتهء عمر خود را ، يافت شصت سال از عمرش گذشته است . پس حساب كرد ايّام آن را ، يافت كه بيست و يك هزار و پانصد روز مىشود ، گفت : واى بر من ، آيا من ملاقات خواهم كرد مالك را به بيست و يك هزار و پانصد گناه ؟ ! اين را گفت و بيهوش افتاد و در همان بيهوشى وفات كرد . « 2 » فقير گويد : روايت شده كه وقتى حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرود آمد به زمين بىگياهى ، پس فرمود به اصحاب خود كه برويد هيزم بياوريد ، عرض كردند يا رسول اللّه ! ما در زمين بىگياهيم كه هيزم در آن يافت نمىشود ، فرمود : « هركس هرچه ممكنش مىشود بياورد . » پس هيزم آوردند ريختند مقابل آن حضرت روى هم . چون هيزمها جمع شد حضرت فرمود : « همين‌طور جمع مىشود گناهان » « 3 » . معلوم شد كه مقصد آن

--> ( 1 ) - رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا ، وزنوها قبل ان توزنوا ( محاسبة النّفس / 13 ط تهران عنه بحار 70 / 73 ب 45 ح 26 ) . ( 2 ) - كشكول شيخ بهائى قدّس سرّه 2 / 217 عنه سفينة البحار ج 2 مادّه « ذنب » ص 289 ط آستان قدس رضوى . ( 3 ) - اصول كافى 2 / 288 باب استصغار الذنوب ح 3 .