كه حجّه و عمره بجا آورده باشد . « 1 » و از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه : « قضاء حاجت مرد مؤمنى افضل است از حجّه و حجّه و حجّه و شمرد تا ده حجّ « 2 » . » و روايت شده كه در بنى اسرائيل هرگاه عابدى به نهايت عبادت مىرسيد اختيار مىكرد از همهء عبادات ، كوشش و سعى كردن در حاجتهاى مردم را . « 3 » و شيخ جليل ، « شاذان بن جبرئيل قمى » روايت كرده است از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه در شب معراج اين كلمات را ديد كه بر در دوم بهشت نوشته شده : لا إله الّا اللّه محمّد رسول اللّه علىّ ولىّ اللّه ، از براى هرچيزى حيله « 4 » ايست و حيلهء سرور در آخرت چهار خصلت است : دست ماليدن بر سر يتيمان ، و مهربانى كردن بر بيوه‌زنان ، و رفتن پى حاجت مؤمنان ، و تعهّد و پرستارى از فقيران و مسكينان « 5 » الى غير ذلك ؛ لهذا علما و بزرگان دين خيلى اهتمام در قضاء حوائج مؤمنين داشتند و حكاياتى از ايشان در اين باب نقل شده كه جاى نقلش نيست . دهم : شيخ كلينى از حضرت امام رضا عليه السّلام نقل كرده كه هركه بيايد نزد قبر برادر خود و بگذارد دست خود را بر قبر و بخواند « إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ » را هفت مرتبه ايمن گردد روز فزع اكبر . « 6 » مؤلف گويد كه : در روايت ديگر است كه رو به قبله كند و دست بگذارد روى قبر و اين ايمن بودن از ترس بزرگ روز قيامت ، ممكن است براى خواننده باشد چنان‌چه ظاهر خبر است ، و محتمل است براى ميّت باشد چنان‌چه از بعضى روايات ظاهر مىشود . و اين فقير ديدم در مجموعه‌اى كه شيخ اجلّ افقه ، « ابو عبد اللّه محمّد بن مكّى

--> ( 1 ) - بحار ج 74 ص 332 ح 107 ، اصول كافى 2 / 197 باب السّعى فى حاجة المؤمن ح 3 . ( 2 ) - بحار ج 74 ص 285 ذيل حديث 4 ، در حديث 5 همين صفحه از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه برآوردن نياز برادر مؤمن از هزار حجّ قبول شده و آزادى هزار برده در راه خدا ، و فرستادن هزار اسب با زين و افسارش براى جهاد ، برتر است . ( 3 ) - اصول كافى 2 ص 199 باب السّعى فى حاجة المؤمن ح 11 . ( 4 ) - در نسخهء ديگر حليه ( منه ) . ( 5 ) - فضائل « شاذان بن جبرئيل » ص 150 عنه بحار 8 / 144 ب 23 ح 67 . ( 6 ) - بحار ج 7 ص 302 ح 58 و ج 102 ص 295 .