كلمهء 1 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : أسعد النّاس العاقل « 1 » . ترجمه : خردمند و عاقل باسعادت‌ترين مردم عالم است . شرح : عاقل آنكس است كه در طلب علم و ايمان و معرفت خداست در مقام عقل نظرى و به كار تزكيه و تربيت و تهذيب نفس است در عقل عملى و در تكميل قوه دانش و كنش خود تا آنجا كه بتواند سعى مىكند و چنين كس به مراتب كمال سعادت البته خواهد رسيد و در دنيا و عقبى مسعود و محبوب است و به عكس ، فرمود : الجاهل أشقى النّاس . مرد نادان محروم‌ترين خلق است . كلمهء 2 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : ذكر اللّه مسرّة كلّ متّق و لذّة كلّ موقن « 2 » . ترجمه : ياد خدا سرور و شادى خاطر اهل تقوا و لذّت و بهجت اهل يقين است . شرح : هر كس به ياد خداست هم‌نشين و هم صحبت خداست چنان كه در كلمهء ديگر فرمود :

--> ( 1 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 87 ، س 4 ؛ و ط صيدا ، ص 63 ، ص 4 ، شرح آقا جمال ، ج 2 ، 376 ، ش 2877 . ( حرف الألف على وزن افعل و يعبّر عنها بألف التعظيم ) . قوله : « و به عكس فرمود : الجاهل . . . » عبارت روايت بدين صورت است : « اشقى الناس الجاهل » ( غرر و درر آمدى ، ط نجف ، س 8 ، و ط صيدا ، ص 63 ، س 8 ، شرح آقا جمال ، ج 2 ، ص 379 ، ش 2894 ) . ( 2 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 179 ، س 9 ؛ و ط صيدا ، ص 130 ، س 15 ؛ شرح آقا جمال ، ج 4 ، ص 30 ، ش 5174 . ( من كلامه عليه السّلام فى حرف الذال ) . قوله : « چنان كه در كلمه ديگر فرمود : ذاكر اللّه . . . » غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 179 ، س 2 ؛ و ط صيدا ، ص 130 ، س 9 ، و شرح آقا جمال خوانسارى ، ط 1 ، ج 4 ، ص 28 ) ، ( من كلامه عليه السّلام فى حرف الذال ) و لكن كلمه مذكور در هرسه نسخه ، دو كلمه است بدين صورت : « ذاكر اللّه سبحانه مجالسه » ، ذاكر اللّه سبحانه مؤانسه . و در شرح آقا جمال دو كلمه به دو شماره « 5159 » و « 5160 » است جز اين كه در كلمهء دوم سبحان ندارد بدين صورت : « ذاكر اللّه مؤانسه » عبارت منقول در چاپ نخست اين كتاب « ده مقاله . . . » بدين صورت است « ذكر اللّه جالسه و مؤانسه » كه در چاپ تحريف شده است .