مصباح الانس و از مولانا شمس الدين محمد بن حمزهء فنارى است ، و نيز شرح رباعى شيخ اكبر - كنا حروفا عاليات لم نقل - را كه شارح مصباح شرح كرده تصحيح و ترجمه كردم « 1 » ، اميد است مقبول طبع روشندلان ملكوتى قرار گيرد ، چون جز آنان ديگران از اين كتب بهره‌اى چندان نمىبرند و با خوردن لقمه‌اى سير و با نوشيدن جرعه‌اى سيراب مىشوند . آدمى در عالم خاكى نمىآيد بدست * عالمى ديگر ببايد ساخت و ز نو آدمى بارى ما در اين مقدمه برآنيم كه آن را در سه فراز قرار دهيم : فراز اول شامل شرح حالى از ماتن ، يعنى ابو المعالى ، شيخ صدر الدين محمد بن اسحاق قونوى كه مكنّى به شيخ كبير و صاحب كتاب مفتاح غيب الجمع و الوجود - مشهور به مفتاح الغيب - همراه با تصنيفاتش مىباشد . فراز دوم شامل شرح حالى از شارح محقق آن ؛ يعنى محمد بن حمزة بن محمد بن محمد رومى ملقب به شمس الدين و معروف به فنارى ، همراه با تأليفاتش مىباشد . فراز سوم مشتمل بر معرفى كتاب و آراء و افكار قونوى « 2 » - به قدر توان - و

--> ( 1 ) - از آن جهت مفتاح الغيب ترجمه نشد كه اصولا به همان دلايلى كه ذكر شد مطلقا قابل ترجمه نيست ، بقيهء كتب او هم دست كمى از آن ندارند ، ولى در هر حال قابل ترجمه - براى طبقه‌اى خاص - هستند . ( 2 ) - ما اگر چه در مقدمهء فارسى فكوك شرح حال مفصل شيخ كبير و در مقدمهء شرح رباعى ؛ شرح حال مفصل شارح - يعنى محمد بن حمزهء فنارى - را آورده‌ايم ، ولى ناچاريم آنها را بتمامه در اين مقدمه دوباره ذكر كنيم ، زيرا اين كتاب و شرح آن از كتب اصولى است كه آن را نمىتوان به كتب فرعى ديگر - نسبت به اين كتاب - حواله كرد ، همچنان كه در كتاب نفحات الهيه خوانندگان را به مقدمهء كتاب فكوك حواله داده‌ايم ، ولى در مقدمهء عربى مصباح الانس كاملا توضيح داده‌ايم . و ما شرح حال شارح را كه اين كتاب از اهم كتبش است نمىتوانيم به شرح رباعى كه مقدمه و متن و ترجمهء آن پنجاه صفحه بيش نيست و از روى ذوق هم نوشته حواله دهيم ، ديگر آنكه شرح حال و زندگانى تكرار و تغيير پذير نيست و تاكنون هم كه اين مقدمه را مىنگارم اطلاعاتى تازه كسب نكرده‌ام - و بلكه نيست - لذا در اين قسمت تكرار مىشود ، ولى در ميدان آراء و افكار مجال سخن بيشتر و عرضهء مطالب ارزندهء فراوان‌ترى هست كه ان شاء الله بيان خواهد شد .