از آن اسم مىگيرد و هرچه انجام مىدهد به آن انجام مىدهد ، و در هرچه كه بدان نياز دارد به آن مراجعه مىكند ، پس او هرچه را كه از وى مىطلبد ، به او مىبخشد و بيان الهى كه : أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى ، يعنى : سرانجام سوى پروردگار تو است ( 42 - نجم ) اشاره به رب الارباب كه حق‌تعالى است مىباشد كه حاوى تمام مطالب است ، و چون رسول او مظهر تعيّن اول است ، پس ربوبيتى كه اختصاص به او دارد همين ربوبيت عظمى است . در كتاب مصباح الانس از قول سعيد الدين فرغانى نقل مىكند كه گويد : حضرت شيخ قدس سره در تفسير بيان داشته : « رب » مشتمل بر معانى مالك و سيد و مصلح و قريب و لازم و مربى - با نعمت و مدد و عهده‌دار شدن آن‌چه كه صلاح مربوب است - مىباشد و اين يعنى مربى - اشتمالش بيشتر است . و گويد : « رب » اسمى كلى است كه با تمام معانيش در تمام اسماى كلى و جزيى سارى است و در هر اسمى به حسب آن اسم ظاهر است ، لذا هر موجودى حقيقتش از حقيقتى الهى - اصلى و يا فرعى تا بىنهايت - پديد آمده است ، گويى وجود مضاف به او كه در مراتب كونى و وجودى ظاهر است ، از جهت روح و مثال و حس ، از مرتبه اسمى كه متعين به اين حقيقت الهى است تعين يافته است و اين اسم « رب » اوست كه عهده‌دار تربيت و اصلاح كارهاى او بوده و پادشاه و سرور نزديك و همدم و يارىدهنده به او با واسطه وجود - با آنات پيوسته به سبب خلق جديد - مىباشد ، و اين اسم بازگشتگاه تمام تجليات او در نشأه دنيوى بوده و مشاهده او در آخرت اختصاص به اين اسم دارد : سپس گويد : ربوبيت داراى دو حكم خاص و عام است ، اما حكم عام : مخصوص اسم « الله » است يعنى : به واسطه عموم تعلقش از جهت تربيت و وجود كه در آن ظاهر است ، چنان‌كه فرموده : الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ، يعنى : سپاس خاص « الله » « رب » عالميان است ( 1 / فاتحه ) و : إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ ، يعنى : « رب » شما همان « الله » است ( 54 - اعراف ) و عام ، اسم « الرحمن » است ، يعنى تنها به واسطه عموم تعلقش از حيث وجود ، چنان‌كه فرموده : إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ ، يعنى : « رب » شما همان « رحمان » است ( 90 - طه ) . خاص ، همان اسمى است كه گفتيم ، يعنى آن‌چه كه وجودش از مرتبه اسمى كه « رب » خاص اوست تعين پذيرفته است ، از اين روى آبشخور و وجود كاملان - از انبيا و رسولان و