أبي المعالي القونوي ( مترجم : خواجوى )
68
مرآة العارفين ومظهر الكاملين في ملتمس زبدة العابدين ( فارسى )
( الف ) نمىيابند و آن هرجا باشند با آنهاست ، همينطور حقيقت مطلقه هم عين تعين اولى است كه عبارت است از مبدأ نفس رحمانى و نفس ، عين حقايق تمامى نوشتههاى كونى و وجودى برين و زيرين آنهاست ولى آن را نه مىيابند و نه به كنه و حقيقت آن پى مىبرند ، در حالىكه هركجا هستند او با آنهاست ، بلكه او به آنان از خودشان نزديكتر است ، ولى نمىبيند و ادراك نمىكنند ، و رسول خدا - صلى الله عليه و آله - به اين مطلب اشاره كرده و فرموده : ان الملأ الاعلى ليطلبونه كما تطلبونه انتم : يعنى : فرشتگان عالم بالا او را همانگونه كه شما مىطلبيد و جستجو مىكنيد ، مىطلبند . همانطور كه نقطه ماده و اصل صورت « الفى » است ، و حقيقت « الفى » هيولاى صورت حروف لفظى و خطى بوده و حقايق حروف ، تعينات نفسى آن در مراتب مخارج است ، همينطور هويت غيبى ، هيولاى نفس رحمانى است . و نفس رحمانى هيولاى صور كمالات كونى و وجودى است ، و صور موجودات كونى ، تنوعات و گونهگون بودن تجليات آن ( هويت غيبى ) ، و تمثلات و تشبهات و تصرفات و قابليات آثار آن است . ( 20 ) . حضرت شيخ قدس سره در كتاب اعجاز البيان گويد : همانگونه اولين موجودى كه از حقتعالى به واسطه تجلى متعيّن از غيب مطلق كه رو بهسوى ايجاد در عالم تدوين و تسطير داشت صادر گشت قلم بود ، همينطور اولين حروف از نفس انسانى - از حيث تعينش به همزه - در مرتبه احديتش كه « الف » مظهر آن است موجود گشت حرف « با » بود ، بنابراين همزه از جهت نسبت نزديكترين مراتب به اطلاق باطنى نفسى است و اول آن « ها » است و « با » از جهت نسبت نزديكترين موجودات بدان است و آن ، آخرين مراتب غيب و اولين مراتب شهادت تام است . سپس « سين » پس از « با » - در وسط بين ظاهر و باطن - رنگپذير به حكم سهتايى اول كه گفته شد ظاهر گشت ، اما در مرتبه كثرت ، براى اينكه مراتب تجريد كه داراى بسايط است اعداداند به واسطه مراتب پيشين تمامى يافتهاند ، و اگر در آنچه كه پيش از اين بيان داشتيم انديشه و تفكر كرده باشى اين را دانستهاى . بهره « سين » از اعداد « ابجدى » شصت است كه در مراتب دهگانه داراى درجه تماميت است ، چون به واسطه كثرت ظاهر كار تمامى مىيابد و « الف » كه مظهر واحد بين « با » و