محمد رياض
32
احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )
بگيريم كه أو از نيازهاى تبليغ در كشمير هم غافل نبوده وبا آن خطه در تماس بوده است . در سال 760 ه دو نفر از بزرگان همدان را كه أسامي گرامى آنان مير سيد حسين سمنانى ومير سيد تاج الدين سمنانى مىباشد ومدفون كشمير هستند براي مطالعهء أحوال وأوضاع به كشمير فرستاده وبوسيلهء آنان از دگرگونى أوضاع آن ناحية مطلع مىشده است . على همداني در معبد معروف همدان كه بنام « گنبد علويان » شهرت دارد بخلوت وذكر وچله ميپرداخت وهم در آنجا گاهى به طلاب درس ميداد . اين معبد در جاى باغ مير عقيل ودر عقب « دبيرستان علويان » فعلى هنوز هم پا برجاست وجزوى از آثار باستانى دورهء سلاجقهء آن شهر بشمار ميرود در انتهاى خانهء متصل به اين گنبد مزارهاى بزرگان قرار دارد . گنبد علويان راجع باين گنبد آقايان سيد محمد محيط طباطبائى « 102 » وعلى أصغر حكمت « 103 » تحقيقات مفصل بعمل آوردهاند واينجانب هم موقع ديدارى از آن در اوت ماه سال 1967 م ، از دانشمندان همدان پرسش بعمل آوردهام . گنبد علويان بناى قرن ششم هجرى دورهء سلاجقه است . درين قرن علويان همدان اثر ونفوذ زياد داشتند . اين معبد عينا از روى نقشهء خانهء كعبه بنا شده واز همين جهت مردم همدان ميگويند كه « از خانهء سيد بخانهء كعبه راه نزديكى است » « 104 » ومقصودشان از كعبه همين گنبد است . منزل على همداني متصل به اين معبد بوده است وأو راه ميان منزلش واين معبد را سرى ساخته ودر أوقات خاص بدون اطلاع كسى براي عبادت خداوند متعال باين مقام اياب وذها بداشته است . آثار اين راه سرى هنوز هم باقي ولى از بيرون بسته شده است . شايع است كه سيد على همداني سياهپوش در آن محل مدفون است ومقصود عامه اشتباها همين شاه همدان است درحالىكه أو مدفون ختلان ( كولاب ) ميباشد وبرين
--> ( 102 ) - مجلهء آموزش وپرورش 2 سال 1318 ش ، ص 30 - 38 . ( 103 ) - ماهنامهء يغما شمارهء 8 سال 1330 ش ، ص 342 - 343 . ( 104 ) - ماهنامهء مذكور يغما ، ص 343 .