محمد رياض

6

احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )

ولادت وزادگاه تاريخ ولادت سيد را تذكره نويسان 12 رجب سال 714 ه ( : 22 اكتبر 1314 م ) نوشته‌اند ( روز دوشنبه ) . اين تاريخ درست بنظر ميرسد چون كلمهء « رحمة اللّه » « 14 » كه در تاريخ ولادتش آورده‌اند بحساب أبجد « 714 » مىشود . صاحب خلاصة المناقب تاريخ ولادت سيد را 12 رجب نوشته ولى سال را ذكر نكرده است . البتة تاريخ وفاتش را ( در سن 73 سالگى ) 6 ذي الحجة 786 ه مرقوم داشته است « 15 » . بدين سبب بعضي ولادت سيد را 12 رجب 713 ه استنباط كرده‌اند . « 16 » ولى اگر اين تاريخ را درست فرض كنيم نه فقط با « رحمة اللّه » ( يعنى تاريخ ولادت أو از روى حروف أبجد ) مغايرت دارد بلكه سن سيد هم از 73 سالگى متجاوز ميگردد . بنابراين قول أول تاريخ ولادت أو يعنى 12 رجب 714 ه أصح ومطابق بروايت « خلاصة المناقب » ميباشد . صاحب رسالهء « مستورات » در بزرگداشت شب تولد سيد واقعه‌اى به شيخ نظام الدين يحيى الغورى خراساني ( م 752 ه ) نسبت داده است . شيخ مذكور در آن شب ديد كه حضرت خضر والياس عليهما السلام جامه‌هاى زيبايى در دست دارند وبه منزل سيد شهاب الدين همداني ( پدر على ) ميروند وميگويند : امشب در آن منزل پسرى متولد گرديده كه بسيار عاليمقام خواهد شد واين جامه را بعنوان تبرك آنجا ميبريم . « 17 » در زادگاه أو ترديدى نيست كه همدان است وهمهء تذكره نويسان أو را « همداني » نوشته‌اند . سيد هم در بعضي از رسائل خود را همداني گفته . مثلا در رسالهء « واردات » ودر رسالهء ديگرى كه « همدانيه » موسوم است ، سيد همدان را به چند معنى شرح كرده وآنچه كه در ذكر شهر همدان آورده ، مبين علاقه‌اش بمولد خود ميباشد . همين‌طور درين دو بيتي معروف خود ميفرمايد :

--> ( 14 ) - كشير ( 1 ) ص 85 - يغما ( 2 ) ص 338 . ( 15 ) - خ - م ( با ) برگ 99 . ( 16 ) - مستورات ( ع ) برگ 12 - مجالس المؤمنين جلد 2 ص 138 تاريخ نظم ونثر فارسي در . . . جلد 1 ص 195 . ( 17 ) - مستورات ( ع ) برگ 14 .