محمد رياض

سخن مدير وپيشگفتار 9

احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )

رسالهء مختصر بيش نيست « 1 » ولى اهميت شايانى دارد زيرا - علاوة بر فضل تقدم - شارح خود با خواجهء شيراز معاصر بوده وأو را ملاقاة كرده وخواه ناخواه برداشت وشناخت أو از لسان الغيب به واقعيت نزديك‌تر است تا ديگران كه قرن‌ها بعد مىزيسته‌اند . ويژه آنكه برداشت وى با گزارش يكى ديگر از معاصران حافظ كه نيز وى را ديدار كرده - تأييد شود « 2 » اثر سيد همچنين اهميت خواجة را در روزگار حياتش آشكار مىسازد كه شخصيتى به عظمت سيد همداني كه ظاهرا از خواجة سالخورده‌تر هم بوده با آن همه مشاغل وگرفتارىهائى كه خود داشته ، در روزگار حيات خواجة وحتى پيش از جمع ديوان وى اين رساله را براي كمك به درك اشعارش پديد آورده است . - اثر وى در توضيح مسلك « فتوت : جوانمردى » در نوع خود بهترين ودست كم يكى از بهترين‌ها است زيرا أولا در سلسلهء فتوت كه به شهيد كميل بن زياد واز أو به امام علي بن أبي طالب عليه السلام مىرسد ، سيد خود مقامي والا داشته واز مشايخي به شمار مىآمده كه بر ديگران خرقه مى پوشانيده‌اند ثانيا لوازم وشرايط فتوت - از نظر عملي - به بهترين نحوى در وى جمع بوده وهم مفيدترين اطلاعات را در اين زمينه داشته وهم انشائى روان وشيرين . ( ب ) سيد همداني از شخصيت‌هائى است كه در انتقال فرهنگ وتمدن إيران به شبه قاره نقش خيلى مؤثرى داشته واين هدف را از راه‌هاى گوناگون دنبال كرده است از جمله : 1 - ترويج هنرها وصنايع إيران ( قاليبافى ، ابريشم‌بافى ، سنگتراشى ، معماري و . . . ) خصوصا در كشمير . « 3 »

--> ( 1 ) - بنگريد به ص 176 تا 179 و 431 تا 440 كتاب حاضر . ( 2 ) - مقصود سيد محمد اشرف جهانگير سمنانى - مريد سيد على همداني - است كه از خواجة حافظ به عنوان يك عارف كامل ياد كرده است . ( 3 ) - از ياد نبريم كه كشمير آن روز ، دو سه برابر جامون وكشمير كنونى ( أعم از آزاد كشمير وبخش زير نفوذ هند ) بوده است .