محمد رياض

سخن مدير وپيشگفتار 7

احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )

شوروى ، سيلان ، تبت ، ممالك عربى ، أفغانستان وغيره را ديد ودر اين سفرها محنت ومصيبت بسيار كشيد : شكستن كشتى ، عقب ماندن از كاروان ، عبور از راه‌هاى دشوار وناهموار در كوه‌ها وبيابان‌هاى بىآب وگياه ، نبود وسائل مناسب براي مسافرت ، گرسنگىهاى طولانى و . . . اين همه خانه بدوشى وتحمل رنج‌هاى آن نيز يك هدف داشت : تبليغ وترويج اسلام وانجام وظيفهء الهى وانساني . واين هدفى بود كه سيد در شبه قاره بيش از همه‌جا تعقيب مىكرد وچگونه ؟ با تدريس معارف اسلامى وتربيت شاگردان فراوان ، با تشكيل مجالس وعظ وخطابه وبرپا كردن حوزه‌هائى براي تهذيب نفوس مريدان ، با آموزش دادن مبلغان وواعظان وايجاد سازمان وسيع ومنظمى براي تبليغ ، با اهتمام به وظيفهء امر به معروف ونهى از منكر وايستادن در مقابل مفاسدى كه هرجا مشاهده مىكرد ، با راهنمائى حكام ودعوت آنان به عدل وانصاف ورعايت قوانين ديني ، با ساختن مسجدها ومدرسه‌ها وخانقاه‌ها وتأسيس كتابخانه‌ها كه جملگى به تشويق يا زير نظر شخص أو انجام گرفت ، با غلبه بر پيشوايان أديان غير اسلامى در مقام مباحثه ، با ارائهء نمونهء مجسم وكاملى از اخلاق اسلامى واقعي وابعاد گوناگون آن ( شجاعت وصراحت لهجه ، استقامت وپايمردى ، نان خوردن از دسترنج خويشتن ، ايثار ومقدم داشتن ديگران بر خود ووقف كردن ما يملك خويش براي بهره رساندن به جامعه و . . . ) با تأليف وتصنيف وانتشار ده‌ها كتاب ورساله در موضوعات مختلف ( تفسير ، حديث ، اخلاق وسياست ، عرفان نظري ، سير وسلوك ، دعا ، مباحث حكمي وكلامي وفقهى وأدبي ، تعبير رؤيا ، مقامات أوليا وغيره ) . با همين قبيل برنامه‌ها بود كه سيد از يك سوى صدها هزار از هندوان را خلعت اسلام پوشاند « 1 » وهزاران مسلمان ظاهري را به حقيقت

--> ( 1 ) - بسيارى از اينان چنان شيفتهء اسلام شدند كه حتى معابد دوران نامسلمانىشان را با دست خود تبديل به مسجد مىكردند .