عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
59
المسالك و الممالك ( فارسى )
( 191 ) - سمرقند : شهرى معروف و مشهور ، گفته مىشود كه از بناهاى ذوالقرنين در ما وراء النهر است . در بخش جنوبى دشت سغد واقع است . ( 192 ) - كشانية : شهرى از نواحى سمرقند و در شمال دشت سغد واقع است . گويند كه قلب شهرهاى سغد به شمار آيد و جمعيتش از تمام شهرهاى سغد كمتر است . ( 193 ) - اشتيخن : از روستاهاى سغد سمرقند است . ( 194 ) - كس : شهرى در نزديكى سمرقند ؛ بلاذرى گويد كه كس همان سغد است . ( 195 ) - نسف : شهرى بزرگ ، پر جمعيت و داراى رستاقهاى زياد ؛ بين جيحون و سمرقند واقع است . ( 196 ) - خجنده : شهرى مشهور در ما وراء النهر در كناره رود سيحون و فاصلهاش تا سمرقند ده روز راه است . ( 197 ) - باركث : از روستاهاى أشروسنه و همچنين از روستاهاى سمرقند به شمار مىآيد . ( 198 ) - خشوفغن : از روستاهاى سغد در ما وراء النهر بين اشتيخن و كشانيه است ، داراى خيرات فراوان است و اكنون به نام رأس القنطره شناخته مىشود . ( 199 ) - بورنمند : روستائى ميان سمرقند و أشروسنه و از بخشهاى اشروسنه است . ( 200 ) - زامين : ابو سعيد گويد : زامين شهركى از نواحى سمرقند به شمار مىآيد و از بخشهاى اشروسنه است . ( 201 ) - فرغانه : شهر و كورهاى وسيع در ما وراء النهر ، هم مرز تركستان و در ناحيه هيطل در راستاى طلوع خورشيد . ( 202 ) - خاوص : ( به روايت ياقوت خاوس ) شهركى از ما وراء النهر از سرزمين أشروسنه . ( 203 ) - بناكت : شهرى در ما وراء النهر ؛ شهرى بزرگ است . ( 204 ) - ايلاق : شهرى از سرزمين شاش و مجاور سرزمين تركستان ؛ در ده فرسخى شهر شاش قرار دارد و معادن نقره و طلا در كوههاى آن وجود دارد . ( 205 ) - طراز : شهرى عجيب از نواحى اسبيجاب ؛ از حدود تركستان است . ( 206 ) - كيماك : ولايتى وسيع در مرزهاى چين و مردمانش ترك كه در چادرها زندگى مىكنند و بين طرازبند ، آخرين شهر مسلمانان تا آنجا سى و يك روز راه باشد كه از صحراها و كوهها و دشتها مىگذرد و در آن افعيها و حشرات عجيب و غريب كشنده وجود دارد . ( 207 ) - نوشجان : سمعانى گويد : شهرى در حدود مرز تركستان ، در كناره سيحون در ما وراء النهر و در مرز چين قرار دارد . ( 208 ) - كولان : شهركى نيكو در حدود تركستان و از ناحيه ما وراء النهر . ( 209 ) - اسبره : ناحيهاى در منتهى اليه شاش در ما وراء النهر ؛ سرزمينى كه از آن نفت و فيروزه و آهن و مس و طلا و آنك استخراج مىشود و در آن كوهى است با سنگهاى سياه كه همانند ذغال مىسوزند و خاكسترش سفيد رنگ است كه از آن براى