عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
46
المسالك و الممالك ( فارسى )
و حبشه و فارس قرار دارد و ماهيهائى كه طول هر كدام از آنها به صد باع و دويست باع مىرسد در اين دريا يافت مىشود كه از آنها به علت غرق شدن كشتيها هراس دارند ، لذا با زدن تختهها به هم ديگر آنها را دور مىسازند و در آن نوعى ماهى به اندازهء يك ذراع است كه پرواز مىكند و صورتش همانند صورت جغد است ؛ و نيز ماهى ديگرى كه طول آن بيست ذراع است و در درون ، يكى همانند خود دارد و در بطن دومى همچنين ماهى ديگرى است ، تا چهار ماهى كه هر كدام در درون ديگرى قرار دارند و در اين دريا لاكپشتهاى گرد ، لاك - پشتهاى بيست ذراعى كه در شكم آنها هزار تخم است و لاكشان خيلى محكم و خوب است ، وجود دارد و همچنين در آن دريا ، ماهى همانند گاو مىزايد و شير مىدهد كه از پوست آنها زره چرمى مىسازند ؛ و ماهى همانند شتر وجود دارد ؛ و در آن ( دريا ) پرندههائى است كه بر خاك و خاشاك دريا ، هنگام آرام امواج جمع مىگردند و بر آب دريا تخمگذارى كرده و جوجه مىآورند و از دريا خارج نمىشوند . راه بصره تا شرق از ساحل فارس از بصره تا جزيره خارك 336 پنجاه فرسخ است و مساحت خارك يك فرسخ در يك فرسخ و داراى زراعت و كرم و نخل خرماست و از آنجا تا جزيره لاوان هشتاد فرسخ است و مساحت اين جزيره دو فرسخ در دو فرسخ است كه آن جا نيز از زراعت و نخل برخوردار است ؛ سپس تا جزيره ابرون هفت فرسخ و مساحت اين جزيره يك فرسخ در يك فرسخ است و در آن زراعت رواج داشته و نخل خرما به عمل مىآيد ؛ از آن جزيره تا جزيره خين هفت فرسخ كه مساحت آن نيم مايل در نيم مايل است و مسكونى نيست ؛ سپس تا جزيره كيس 337 ( كيش ) هفت فرسخ باشد و مساحت آن چهار فرسخ در چهار فرسخ است و در آن نخل و دام ( گوسفند و . . . ) وجود دارد و كشاورزى رايج است و در آن محلى جهت صيد مرواريد خوب وجود دارد ؛ آنگاه تا جزيره ابن كاوان هشت فرسخ و مساحت اين جزيره سه فرسخ در سه