عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )

38

المسالك و الممالك ( فارسى )

و تارم و طمستان از رستاق‌هاى آن باشند . كوره أرجان و رستاقهايش باش ، ريشهر ، اسلجان ، ملجان و فرزك از رستاق‌هاى آن كوره باشند . از شيراز تا شهرجور 287 بيست فرسخ ، از آنجا تا بيضاء 288 هفت فرسخ و از نو بندجان تا شيراز بيست و سه فرسخ مسافت باشد و راه ميان شيراز و سابور بيست فرسخ و راه ميان شيراز و جور بيست فرسخ و از شيراز تا اصطخر دوازده فرسخ و از شيراز تا زرقان چهار فرسخ و از زرقان تا اصطخر هشت فرسخ راه است . زموم « * » كردها در فارس و آن چهار سرزمين است و زموم به معنى محال كردها باشد و از جمله آنها ؛ زم حسن بن جيلويه كه بازنجان نام دارد و فاصله‌اش تا شيراز چهارده فرسخ است و زم اردام بن جواناه كه فاصله‌اش تا شيراز بيست و شش فرسخ است و زم قاسم ابن شهر براز كه كوريان نام دارد و فاصله‌اش تا شيراز پنجاه فرسخ است و زم حسن بن صالح كه سوران نام دارد و فاصله‌اش تا شيراز هفت فرسخ است . و كوره‌هاى فارس پنج كوره است اصطخر ، سابور ، اردشير خره ، دارابگرد ، ارجان و فسا كه مساحت آن ( فارس ) صد و پنجاه و پنج فرسخ درصد و پنجاه فرسخ است ؛ و خراج فارس كلّا سى و سه ميليون درهم است . فضل بن مروان به من اطلاع داد كه آن را ( فارس ) به سى و پنج ميليون درهم پذيرفت ، مشروط بر آن كه بر پادشاه هيچ حقى نباشد . ساسانيان بر كور فارس چهل ميليون درهم مثقال خراج بستند .

--> * زموم الاكراد : سرزمين كردها ، مفردش زم است ( م ) . ( مفاتيح العلوم ، خوارزمى ، ص 117 ) .