عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )

36

المسالك و الممالك ( فارسى )

اصبحت الانبار دارا تعمر * و خربت من النفاق أدور حمص و قنسرين و الموقر * و واسط لم يبق الا القرقر و ميان واسط و سوق الاهواز ( اهواز ) بيست منزل است ، سپس تا ارجان 269 بيست منزل ، تا نوبندجان 270 هفده منزل و از آنجا تا شيراز دوازده منزل و از شيراز تا اصطخر 271 پنج منزل است . كوره‌هاى اهواز كوره سوق الاهواز ، رام هرمز 272 ، ايذج 273 ، عسكر مكرم 274 ، تستر 275 ( شوشتر ) ، جنديشاپور 276 ، سوس 277 ( شوش ) ، سرق 278 كه همان دورق است ، نهرتيرى 279 ، مناذر 280 كبرى و مناذر صغرى ؛ و خراج اهواز سى ميليون درهم بود و ايرانيان بر خوزستان كه اهواز باشد يك ميليون درهم قسط مىبستند . سرزمين اهواز وسيع است و شامل هفت كوره مىگردد . فضل بن مروان مرا خبر داد كه اداره اهواز را با پرداخت چهل و نه ميليون درهم تعهد نمود و جهت رونق و آبادانى آن هفت هزار درهم انفاق نمود . راه از سوق الاهواز تا فارس از اهواز تا أزم 281 شش فرسخ و از آنجا تا عبدين پنج فرسخ ، سپس تا رام هرمز شش فرسخ و از آنجا تا زط شش فرسخ مسافت باشد . به دنبال آن گذرگاهى صعب العبور و پلى بلند در كوير نمك بر سر راه است ؛ پس تا دهليزان هشت فرسخ و از آنجا تا ارجان نيز هشت فرسخ راه باشد . ابو الشمقمق گويد : أراد الله أن يجزى جميلا * فسلطنى عليه بأرجان و در آن پلى است كه در زمان كسرى بر صحراى ارجان قرار گرفته و طول آن بيش از سيصد ذراع باشد كه از سنگ بنا شده ؛ و از ارجان تا داسين پنج فرسخ است و از آنجا تا بندك شش فرسخ كه در آن گردنه فيل قرار دارد ، پس تا خان حماد شش فرسخ و از آنجا تا