عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
123
المسالك و الممالك ( فارسى )
روستا ، روستاى باجروان است ، تا آنكه بندهاى با او برخورد كرد و او را در روستاى خيزان به قتل رساند . » و خراج ارمنستان چهار ميليون درهم است . راه ميان جرجان و خمليج 686 مركز خزر منطقه شمالى است ، لذا آن را در اين بخش آوردم . راه از جرجان تا خمليج ادامه مىيابد ، خمليج كه در كنار رودخانهاى است كه به سمت سرزمين صقالبه روان بوده و به درياى جرجان مىريزد و شهرهاى خزر عبارتند از : خمليج و بلنجر و بيضاء 687 بحترى گفت : شرف تزيد بالعراق الى الذي * عهدوه فى خمليج أو ببلنجرا و بيرون باب ، سرزمين سور و سرزمين لكز و سرزمين لان و سرزمين فيلان و سرزمين مسقط و صاحب سرير و شهر سمندر است . ( خبر جربى كه همان سرزمين شمال است پايان يافت ) پاورقيها : ( 642 ) - رويان : شهرى بزرگ در كوهستانها طبرستان و كورهاى وسيع ؛ و بزرگترين شهر در كوهستانهاى آنجا باشد ؛ گفتهاند : بزرگترين شهر دشت طبرستان ، آمد و بزرگترين شهر كوهستان طبرستان ، رويان باشد . ( 643 ) - ساريه : شهرى در طبرستان از اقليم چهارم ؛ ساريه جايگاه والى در دوران طاهريان بود ، در صورتى كه پيش از آن آمل بود و حسن بن زيد علوى و محمد بن زيد علوى آن را محل اقامت خود قرار دادند ؛ و فاصله ساريه تا دريا سه فرسخ است . ( 644 ) - لازر : روستايى از بخشهاى آمل طبرستان كه به آن قلعه لازر گويند ؛ و فاصلهاش تا آمل دو روز راه است . ( 645 ) - شيز : ناحيهاى در آذربايجان از فتوحات مغيرة بن شعبه و به گونهاى صلح - آميز ؛ معرب آن جيس است ؛ و زردتشت پيامبر مجوس از آنجا برخاست ؛ اين شهر بين مراغه و زنجان و شهرزور و دينور در كوهها واقع است و در خود معادن طلا و معادن جيوه و معادن سرب و معادن نقره و معادن زرنيخ زرد و معادن سنگ معروف به جست قرار دارد .