آباد است ؛ و گروهى از حكما در آن زندگى مىكردند ، لذا در آن دستورات علم نجوم را پى ريختند ؛ ابو ريحان بيرونى گويد : جزائر السعادة همان جزائر الخالدات است كه شش جزيره واقع در درياى محيط در فاصله دويست فرسخى باشند . ( 575 ) - بردان : و بردان نيز از روستاهاى بغداد در فاصله هفت فرسخى ، نزديك صريفين ، و از نواحى دجيل است . ( 576 ) - قادسيه : فاصله‌اش تا كوفه پانزده فرسخ ، و فاصله‌اش تا عذيب چهار مايل است . در آن جنگى ميان سعد بن ابى وقاص و مسلمانان با ايرانيان در روزگار عمر بن خطاب به سال 16 هجرى رخ داد . ( 577 ) - بارما : كوهى بين تكريت و موصل كه در حال حاضر به نام كوه حمرين شناخته شود . ( 578 ) - الحديثه : ( به روايت ياقوت حديثه الموصل ) : شهركى بوده بر كنار دجله ، در سمت شرقى در نزديكى زاب اعلى . ( 579 ) - موصل : شهرى مشهور و بزرگ و يكى از پايگاه‌هاى سرزمين اسلام ؛ از نقطه بزرگى و عظمت و جمعيت و گستردگى كم نظير است ؛ در چهار راه سرزمينها قرار گرفته و دروازه عراق و كليد خراسان در آنجاست و از آن به سوى آذربايجان حركت كنند . ( 580 ) - تكريت : شهركى مشهور بين بغداد و موصل و به بغداد نزديكتر است و فاصله‌اش تا بغداد سى فرسخ است و دژى مستحكم دارد . ( 581 ) - حضر : نام شهرى به موازات تكريت در زمين و ميان آن و موصل و فرات واقع است . ( 582 ) - نينوا : روستاى يونس بن متى عليه السلام در موصل است . ( 583 ) - باعيناثا : روستائى است بزرگ همچون شهر در شمال جزيره ابن عمر ؛ رودى بزرگ در آن است كه به دجله ريزد ، در آن باغات بسيار باشد و از زيبائى به دمشق شباهت دارد . ( 584 ) - برقعيد : شهركى در سمت بقعاء موصل از سوى نصيبين مقابل باشزى است ؛ و داراى چاه‌هاى آب شيرين باشد ؛ شهرى وسيع كه در آن ديوارى است . ( 585 ) - أذرمه : از ديار ربيعه ، روستايى قديمى است . ( 586 ) - نصيبين : شهرى آباد از سرزمين جزيره واقع در جاده كاروان‌رو از موصل به شام ؛ و داراى چهل هزار باغستان است و فاصله‌اش تا سنجار نه فرسخ و تا موصل شش روز راه است . ( 587 ) - آمد : شهرى باستانى و مستحكم بر كناره دجله ، و دجله گرداگرد آن در جريان است همچون هلال ؛ و باغات و آب شيرين و . . . در آن باشد . ( 588 ) - ميافارقين : مشهورترين شهر در ديار بكر است . ( 589 ) - ماردين : دژى مستحكم و مشهور در كوهستان جزيره ، مشرف بر دينسر و دارا و نصيبين است .