عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
96
المسالك و الممالك ( فارسى )
ديوارهاى آن نيز از مس زرد رومى ساخته شده است ؛ و در روم هزار و دويست كليسا وجود دارد و تمام بازارها با سنگ مرمر سفيد پوشانده شده است ، و در آنجا چهل هزار حمام است و كليسائى شبيه به بيت المقدس كه طول آن يك مايل باشد و در آن قربانگاهى است كه قربانىها را در آن ذبح مىكنند ، اين قربانگاه از زمرد سبز است و طول آن بيست ذراع و عرض آن شش ذراع باشد كه دوازده مجسمه از طلاى ناب كه طول هر كدام از اين مجسمهها دو ذراع و نيم است آن را حمل نمودهاند و هر مجسمه داراى چشمانى از ياقوت سرخ است كه كليسا از آن روشن مىشود . و اين كليسا داراى بيست و هشت دروازه بزرگ از طلاى ناب و هزار در از مس زرد مفرغى است ، به غير از درهايى كه از آبنوس و ابقيسون و چوبهاى مرغوب و منبتكارى شده پرداختهاند و نمىتوان ارزش آنها را تعيين نمود و گرداگرد ديوار روم هزار و دويست و بيست ستون باشد كه در درون آن رهبانها هستند . عبد الله بن عمرو بن العاص گفت : « شگفتىهاى دنيا چهار تا است » آئينهاى كه در مناره اسكندريه آويزان است كه شخص زير آن مىنشيند و قسطنطنيه را مىبيند و فاصله ميان آنها پهناى دريا است . و اسبى از مس كه در سرزمين اندلس بود و بر دست دراز شدهاش نوشته شده در پى و عقب من راه و مسلكى نيست و هر كس پا در آن زمين بگذارد مورچگان او را مىبلعند . و منارهاى از مس در سرزمين عاد كه مجسمه مسين سوارى بر آن قرار دارد ، در ماههاى حرام آب از آن سرازير شده و مردم از آن مى - نوشند و در حوضهاى خود انبار مىكنند و اگر ماههاى حرام تمام گردد آب آن نيز قطع مىشود . و در سرزمين روم درختى است از مس و بر آن سارى مسين نشسته باشد كه به فصل زيتون ، سارها پروازكنان با خود سه دانه زيتون حمل مىكنند ، دو دانه زيتون با پاى و زيتونى بر منقار دارند كه آنها را