عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )

93

المسالك و الممالك ( فارسى )

شش درهم مىگيرند ، و محصولات روم در دشت و كوه در ماه ايلول ( سپتامبر ) به دست مىآيند . مأمورين ديوان صد و بيست هزار نفر باشند كه هر ده هزار تن توسط يك بطريق اداره مىشوند و هر اسقف را دو طرماخ همراهى مىكنند و هر طرماخ پنج هزار تن را اداره مىكند و هر طرماخ را پنج طرنجار همراهى مىكنند كه هر كدام هزار تن را اداره مىكند و پنج قومس در كنار هر طرنجار باشند كه هر كدام دويست تن را اداره مىكند و هر قومس را پنج قنطرخ باشد كه هر يك از اينان چهل تن را اداره مىكند و چهار داقرخ در كنار هر قنطرخ باشند كه هر يك ده تن را اداره مىكند : حقوق آنها مختلف است ، بالاترين ايشان چهل رطل « * » طلا ، بعدى سى و شش تا بيست و چهار رطل و همينطور تا دوازده و شش و يك رطل طلا دريافت مىكنند ؛ و حقوق سربازان بين هجده تا دوازده دينار است . اين حقوق سالانهء آنهاست كه گاه آن را در هر سه يا چهار سال يك بار ، و گاه در هر پنج يا شش سال يك بار مىگيرند . بزرگ اسقف‌ها خليفه پادشاه و وزير اوست ، پس از او اللغثيط رئيس ديوان خراج و بعد صاحب عرض و حاجب و رئيس ديوان بريد و سپس قاضى و رئيس گارد و ديده‌بان باشند . جزاير مشهور روم قبرس 638 و گرداگرد آن دوازده روز راه است و جزيره اقريطش 639 كه گرداگرد آن پانزده روز راه است و جزيره ذهب ( طلا ) كه در آن بردگان اخته مىشوند و جزيره فضه ( نقره ) و جزيره سقلية كه گرداگرد آن پانزده روز راه باشد . يكى از دانشمندان روم گفت كه عطاياى رؤسا ، بين سه تا يك رطل طلاست و رطل نود مثقال باشد . روميان در ديوان خود غلامان امرد

--> * رطل : نيم من است . من برابر با دويست و پنجاه و هفت درهم و يك هفتم درهم و برابر است با يكصد و هشتاد مثقال ، و برابر است با بيست و چهار اوقيه . ( مفاتيح العلوم ، خوارزمى ، ص 19 . )