اى روح آرام يافته ! ( ) به سوى پروردگارت بازگرد در حالى كه هم تو از او خشنودى و هم او از تو راضى است ( ) پس در سلك بندگان من درآى ( ) و در بهشت من وارد شو . « 1 » و از گروه دوم - آنان كه در زندگى دنيا به خود ستم كردند - نيز خبر داده و مىفرمايد : حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ ( ) لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ . تا آنگاه كه مرگ يكى از آنان فرارسد ، مىگويد : پروردگار من ! مرا بازگردانيد ! ( ) شايد در آنچه ترك كردم عمل صالحى انجام دهم ! اين چنين نيست ! اين سخنى است كه او بر زبان مىراند ! و پشت سر آنان برزخى است تا روزى كه برانگيخته مىشوند « 2 » . شرح كلمات 1 - يتوفّى : تمام و كمال دريافت مىكند ، يعنى : خداوند يا ملك الموت جان او را كاملا مىگيرند . در هنگام خواب نيز كه قوّه تميز و برخى حواسّ آدمى گرفته مىشود مانند اين است كه روح او گرفته شده است . 2 - حميم : آب جوشان . 3 - تصلية جحيم : سوزاندن با آب جوشان در جهنّم . 4 - برزخ : مانع و مرز ميان دو چيز . * * * انسان در اين مرحله ، پايان زندگى دنيائى و مرگ همه اعضاى خود را درك مىكند ، ولى ابزارى براى شناخت بعد از آن - جز آنچه انبيا خبر داده‌اند - ندارد . پس ، اگر انبيا را تصديق كرده و به آنان و آنچه از صفات خدا و شريعت الهى آورده‌اند ، ايمان آورد ، به عالم

--> ( 1 ) - فجر / 27 - 30 . ( 2 ) - مؤمنون / 99 - 100 .