جبر و تفويض و اختيار الف - معناى لغوى جبر " جبر " در لغت واداشتن به كارى با زور است و " مجبور " يعنى كسى كه با زور به كارى وادار شده است . ب - جبر در اصطلاح علماى عقايد اسلامى " جبر " در اين اصطلاح يعنى : خداى متعال بندگانش را بر آنچه مىكنند مجبور كرده است ، در كار نيك باشد يا بد ، زشت باشد يا زيبا ، بگونه‌اى كه بنده در اين باره اراده و اختيار ترك فعل و سرپيچى از آن را ندارد . پيروان مكتب " جبر " را عقيده بر آن است كه ، هر چه براى انسان پديد آيد همان سرنوشت از پيش تعيين شده اوست ، انسان را آنجا كه بايد مىبرند ، او اختيارى ندارد ، اين سخن ، سخن اشاعره است . « 1 »

--> ( 1 ) - به معرفى " اشاعره " در كتاب ملل و نحل شهرستانى در حاشيه ( الفصل فى الملل و الاهواء و النحل ) ابن حزم ( جلد 1 ص 119 - 153 ) مراجعه شود .