بخواهد از عمر برزخى او كاسته و به عمر اولش مىافزايد ، و اگر نافرمانى كند و " قطع رحم " نمايد ، خداوند هر چه بخواهد از عمر دنيائىاش كاسته و به عمر برزخىاش مىافزايد . . . « 1 » ابن كثير بر اين استدلال افزوده و سخنى گفته كه فشرده آن چنين است : « اين سخن با روايتى كه احمد و نسائى و ابن ماجه آورده‌اند هماهنگ مىنمايد ، آنان آورده‌اند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : انّ الرّجل ليحرم الرّزق بالذّنب يصيبه و لا يردّ القدر الّا الدّعاء و لا يزيد فى العمر الّا البرّ . انسان گاهى به خاطر گناه از روزى محروم مىگردد ، و چيزى جز دعا بلا و سرنوشت را بازنمىگرداند ، و چيزى جز نيكى عمر را نمىافزايد . « 2 » و در حديث ديگرى فرموده : انّ الدّعاء و القضاء ليعتلجان بين السّماء و الأرض . دعا و سرنوشت در ميان آسمان و زمين با هم مبارزه مىكنند . » « 3 » آنچه آورديم يكى از چند وجهى بود كه در معناى اين آيه گفته‌اند ، وجوه ديگرى نيز در معناى آيه آورده‌اند ، مانند اين سخن كه : مراد از " محو و اثبات " در آيه : محو حكمى و اثبات حكم ديگر است ، يعنى نسخ احكام شريعت ، و درست‌تر آنست كه بگوئيم : مقصود در آيه همه را شامل است ، چنان كه قرطبى نيز اين را برگزيده و گفته است : « . . . اين آيه عامّ است و شامل همه چيز مىگردد ، و اين اظهر است و خدا داناتر » . « 4 » طبرى و سيوطى از ابن عباس آورده‌اند كه او درباره اين آيه : " يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ " گفته است : خداوند امور هر سال را در شب قدر تقدير و برنامه مىكند جز نيك‌بختى و بدبختى را . . . « 5 »

--> ( 1 ) - تفسير قرطبى ( جلد 9 ص 329 - 331 ) . ( 2 ) - مقدمه سنن ابن ماجه باب ( 10 حديث 90 ) . ( 3 ) - تفسير ابن كثير ( جلد 2 ص 519 ) . ( 4 ) - تفسير قرطبى ( جلد 2 ص 329 ) . ( 5 ) - تفسير طبرى ( جلد 13 ص 111 ) و تفسير سيوطى ( جلد 4 ص 65 ) عبارت از طبرى است .