آن است كه : اختيار مملكت را به دست گرفت . اخطل شاعر در مدح بشر بن مروان اموى گفته است : قد استوى بشر على العراق * من غير سيف او دم مهراق بشر مملكت عراق را بدون شمشير و خون‌ريزى در اختيار گرفت . « 1 » تفسير آيات پس از آنكه دانستيم " رحمان و رحيم " در اسماى الهى از صفات " ربّ العالمين " است و هر يك را در دنيا و آخرت آثارى است ، و دانستيم كه " اسم " در اصطلاح قرآنى به معناى صفات و خواصّ اشياء و بيان‌كننده حقيقت آنهاست و " عرش " در لغت عرب كنايه از حكومت و قدرت است ، و نيز ، دانستيم كه " استواء " هرگاه با " على " متعدى شود معناى " استيلا و چيرگى " مىدهد ، و اينكه گفته مىشود : " استوى على سرير الملك او على العرش " بر تخت سلطنت يا بر عرش حكومت نشست ، يعنى : " تولّى الملك " اختيار مملكت و حكومت را در دست گرفت . اكنون اگر به موارد هفت‌گانه‌اى كه قرآن كريم از " استواى بر عرش " ياد كرده مراجعه كنيم مىبينيم در همه آنها " استواء " با " على " متعدى شده است ، مانند : " اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ " ، بر عرش قرار گرفت و به تدبير كار پرداخت « 2 » " ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ . . . يُدَبِّرُ الْأَمْرَ " ، سپس بر عرش قرار گرفت . . . به تدبير كار پرداخت . « 3 » در اين آيات [ بدون اشاره به نوع تدبير ] با صراحت مىفرمايد : بر عرش قرار گرفت و به تدبير امر پرداخت . در سوره اعراف ( 54 ) به انواعى از تدبير نيز اشاره كرده و مىفرمايد : " اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ . . . " بر عرش قرار گرفت ، با شب روز را

--> ( 1 ) - بشر بن مروان برادر عبد الملك مروان خليفه اموى است كه در سال 74 هجرى در بصره درگذشت . سرگذشت او را در تاريخ دمشق ابن عساكر مىيابيد . ( 2 ) - يونس / 3 . ( 3 ) - سجده 4 و 5 و رعد 2 .