رسيد . 3 - فالهمها فجورها و تقويها : يعنى در نفس او احساسى را القاء كرد كه با آن ، بين گمراهى و هدايت فرق مىگذارد . در زمان ما از چنين شعورى به ضمير و وجدان تعبير مىكنند . از ويژگىها و رفتار اين نفس ، اضافه بر آنچه كه درباره عقل تميز دهنده خير و شر و خبيث از طيّب آوريم ، امورى است كه انسان و حيوان در آن شريكند ، مانند : حبّ و رضا ، ميل و خواسته ، كراهت و دشمنى و نفرت . انسان اگر از راهنمائى عقل پيروى كند و شرور و پليدىها را واگذارد ، پاداش مىگيرد . و هرگاه با حكم عقل مخالفت نمايد و از هواى نفس اطاعت كند عقوبت مىشود . چنان كه خداى سبحان در سوره نازعات فرموده : وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى * و هر كس كه از مقام پروردگارش ترسان باشد و نفس را از هوى بازدارد يقينا بهشت جايگاه اوست . « 1 » فَأَمَّا مَنْ طَغى * وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا * فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى * اما آن كس كه طغيان كرد . و زندگى دنيا را مقدم داشت . مسلمان دوزخ جايگاه اوست . « 2 » خداوند در سوره مريم قومى را چنين توصيف كرده كه : أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ نماز را ضايع كردند ، و از شهوات پيروى نمودند . « 3 » همانگونه كه در اندرون نفس انسانى ، انگيزه‌هاى متفاوت : خير خواهى و شرّ طلبى ، با يكديگر در جدالند ، خداوند براى انسان ، در بيرون نفس او نيز ، اين دوگانگى را ايجاد

--> ( 1 ) - نازعات / 40 و 41 . ( 2 ) - نازعات / 39 - 37 . ( 3 ) - مريم / 59 .