آفريد ، سپس بر عرش استيلا يافت و به تدبير كارها پرداخت . « 1 » تدبير امر آنها ، يعنى تربيت و پرورش آنها پس از آفرينش ، و اينكه پروردگار شما انسانها تنها اوست ، پس فقط او را عبادت كنيد ، خداوند پس از آن ، اندكى تفصيل داده و فرموده : اين پروردگار همان است كه خورشيد را روشنگر ، و ماه را تابنده قرار داد ، و براى آن منزلگاهها تعيين فرمود . پس ، از اين آيات چنين بهره برديم كه : قدّره تقديرا ، يعنى : براى آن نظام مدبّرانه معين و بسامان قرار داد . ب - هدى : در سوره فصّلت و يونس كه سخن از ربوبيت خدا براى آسمانها و زمين و ماه و خورشيد است ، ذكر " تربيت رب " نيز تنها دربارهء آنها آمده ، ولى در سوره " اعلى " كه سخن از تربيت همه مخلوقات است ، و فرمود : الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى مرادش اين است كه ، پروردگارى كه اين مخلوقات را آفريده ، خود او نيز آنها را بسامان كرده ، و با تقديرى كه براى زيستن هر يك از انواع و اصنافشان قرار داده آنها را براى پذيرش هدايت آماده ساخته است ، و براى نمونه ، چراگاه حيوان را مثال زده و قريب به اين مضمون فرموده : پروردگار تمام مخلوقات همان كسى است كه چراگاه حيوان را از دل زمين بيرون آورد ، و آن را تا رسيدن به درجه كمال وجودىاش پرورش داد تا به سبزى شديد متمايل به سياهى رسيد ، سپس آن را با همان سبزى شديد خشكانيد ! خداى سبحان چگونگى هدايت اصناف چهارگانه خلق را در آيات فراوان ديگرى بيان فرموده كه در بحث آينده مىآوريم .

--> ( 1 ) - يونس / 3 .