پروردگارت بزرگوارتر است . آنكه به وسيله قلم آموزش داد ، و به انسان آنچه را نمىدانست تعليم نمود . « 1 » ياد گرفتن و ياد دادن به وسيله بيان و قلم موهبتى است كه خداى جليل تنها انسان را به آن دو ويژگى بخشيده است . دوم - بسامانى حيوان : تسويه و سامان دادن حيوان در آفرينش با ايجاد غريزه در او پايان مىپذيرد ، غريزه‌اى كه بتواند به وسيله آن چگونه زيستن را ، متناسب با سرشت حيوانى خويش ، تنظيم نمايد . سوم - بسامانى در مسخّرات خلقت : خداى سبحان فرموده : 1 - وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ . خورشيد و ماه را مسخّر كرده ، هر يك تا سر آمد معينى به حركت خود ادامه مىدهند ؛ اين است خداوند ، پروردگار شما . « 2 » 2 - وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ . خورشيد و ماه و ستارگان مسخّر فرمان اويند ، آگاه باشيد كه آفرينش و تدبير از آن اوست ، بلند مرتبه و مبارك است خدا ، پروردگار جهانيان . « 3 » چهارم - بسامانى فرشتگان : سامان دادن فرشتگان به اين است كه خداى متعال آنان را بگونه‌اى سرشته كه : لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ هيچ‌گاه از فرمان خدا سرباز نمىزنند و هر چه را بدان مأمور شوند اجرا مىنمايند . « 4 » معناى كامل تسويه و سامان دادن مادّى در تفسير : قَدَّرَ فَهَدى در ضمن تفسير آيات آينده مىآيد . 7 - قدّر : اندازه كرد ، تقدير و اندازه كردن خداوند در مواردى كه ما به دنبال تفسير آن هستيم يعنى : نظام زيست هر چيزى را بگونه‌اى تنظيم كرد كه با سرشت او تناسب و

--> ( 1 ) - علق / 5 - 1 . ( 2 ) - فاطر / 13 . ( 3 ) - اعراف / 54 . ( 4 ) - تحريم / 6 .