درجه كمال وجود خود برسند . « 1 » « ربّ » در قرآن كريم گاهى به معناى لغوى آمده و ما اين معنى را از قرينه‌اى كه دلالت دارد مقصود معناى لغوى « ربّ » است مىفهميم ، مانند سخن يوسف عليه السّلام به همراهان زندانى خود كه به آنان فرمود : 1 - أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ آيا مالكان چندگانه بهترند يا خداى يگانه پيروز ؟ « 2 » 2 - وَ قالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ ناجٍ مِنْهُمَا اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ . و به آن كسى كه مىدانست رهايى مىيابد گفت : مرا نزد مالك خود به ياد آر . « 3 » « ربّ » آنجا كه مطلق آمده و به چيزى اضافه نشده ، مراد از آن خداى متعال است ، چنان كه در قرآن كريم آمده : بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ . سرزمينى پاك و پاكيزه و پروردگارى آمرزنده . « 4 » بنابر آنچه آورديم ، « ربّ » در لغت عرب و اصطلاح اسلامى هر دو ، به معناى مالك و مربّى آمده است ، اضافه بر آن ، در اصطلاح اسلامى معناى بنيانگذار نظام زندگى در طى مراحل پرورش ، تا رسيدن به درجه كمال ، « 5 » بر معناى مربّى افزون شده ، و معناى مربّى كامل گرديده ، و « ربّ » اصطلاحى دو معنى پيدا كرده ، يا معناى آن داراى دو بخش است . راغب اصفهانى در ذيل مادّه « قرء » مىگويد : هر اسمى كه براى دو معنى در كنار هم وضع شده باشد ، هرگاه تنها آورده شود ، به هر يك از آن دو اطلاق مىگردد ، مانند « مائده » كه براى سفره و غذا با هم وضع شده ، ولى به هر

--> ( 1 ) - راغب اصفهانى در مادّه « ربّ » معناى اصطلاحى و معناى لغوى آن را خلط نموده ، و از يكديگر ممتاز نكرده است ، زيرا مربّى شىء در طى مراحل تا رسيدن به درجه كمال از معناى ويژه ربّ در اصطلاح اسلامى است ، در حالى كه راغب آن را در معناى عام ربّ آورده است . ( 2 ) - يوسف / 39 . ( 3 ) - يوسف / 42 . ( 4 ) - سبا / 15 . ( 5 ) - واژه « ربّ » همانند واژه « صلاة » است كه در لغت عرب به معناى هر گونه دعا است ، و در شريعت اسلام به معناى « صلاة معروف » يعنى « نماز » است .