غير آن خوردند . » آدم و حوّا كه پيش از آن نديده بودند كسى سوگند دروغ به خدا ياد كند ، فريفته شدند و با اعتماد به سوگندى كه به خدا ياد كرد ، از آن درخت خوردند ، و اين كار قبل از نبوت آدم عليه السّلام بود . « 1 » بقيه روايات مربوط به ابتداى آفرينش را ، به يارى خدا ، در پيوست‌هاى پايان كتاب مىآوريم . * * * فشرده بحث مخلوقات مذكور در فصل اول اين بحث به گروههاى چهارگانه زير تقسيم مىگردند : 1 - آنان كه مرگ و زندگى و اراده و ادراك كامل دارند ، و نفس امّاره بالسّوء ندارند ، آنان سپاهيان خدا ، فرشتگانند . 2 - كسانى كه مرگ و زندگى و اراده و نفس ادراك‌كننده و امّاره بالسوء دارند ، اين گروه دو نوعند : الف - آنان كه از خاك آفريده شده‌اند ، فرزندان آدم ، انسانها . ب - آنان كه از آتش سوزان آفريده شده‌اند ، جنيان . 3 - گروهى كه مرگ و زندگى و اراده دارند ، ولى نفس ادراك‌كننده ندارند ، و انديشه نمىكنند ، حيوانات . 4 - اشيائى كه زندگى حيوانى و ادراك و اراده ندارند ، مانند : نباتات ، آبها ، ماه و خورشيد و ستارگان . ما با دقت در مجموعه انواع و اصناف اين مخلوقات ، در مىيابيم كه در زندگى ويژه هر يك از آنها ، نظام دقيق و متقن و استوارى نهفته است كه هر يك را در مسير خود به اعلى درجه كمال وجودىاش مىرساند . حال مىپرسيم :

--> ( 1 ) - بحار ، ج 11 ، ص 164 به نقل از عيون اخبار الرضا عليه السّلام .