مگر با نردبان يا وسيله ديگر . « 1 » و در پاسخ به سؤالى درباره ابليس كه پرسيدند : آيا ابليس از فرشتگان است ؟ و آيا در چيزى از كار آسمانها دخالت دارد ؟ فرمود : ابليس نه از فرشتگان بود و نه در چيزى از امور آسمانها دخالت داشت ، او همراه فرشتگان بود ، و ملائكه او را از خودشان مىپنداشتند ، و تنها خدا بود كه مىدانست او از آنان نيست ، هنگامى كه مأمور شد به آدم عليه السّلام سجده كند همان چيزى از او سر زد كه بود « 2 » ! فشرده بحث درباره جن و شيطان و ابليس 1 - جن : موجودى پوشيده كه ديده نمىشود ، خداوند در قرآن كريم خبر داده كه جنيان را از شعله آتش آميخته با سياهى آفريده است . 2 - شيطان : شيطان نامى است براى هر مستكبر سركش از آدمى و جن و حيوان . مراد از شيطان در اين مبحث شياطين جن است . 3 - ابليس : محزون ، حيرت زده ، ساكت و نوميد از دليل و برهان . ابليس مورد بحث ما همان مخلوق جنّى است كه از سجده براى آدم سر پيچى كرد . خداوند از سرگذشت جنيان و سر به فرمان كردن آنان براى سليمان ، و از اينكه براى او تماثيل و محراب و ظروف بزرگ مىساخته‌اند ، و اينكه در ميان آنان كسى بوده كه قدرت آوردن تخت بلقيس از يمن به شام - قبل از برخاستن سليمان از جاى خود - را داشته ، خبر داده است ، همچنين ، از اشراف سليمان بر آنان در حالتى كه بر عصاى خويش تكيه داده بود و خداوند قبض روحش كرد ، و اينكه با همان حالت مدتها پس از مردن بر جاى خود باقى ماند ، و جنيان سرگرم كار خود بودند و اين را نمىدانستند ، تا آنكه موريانه داخل عصايش را خورد و سليمان فرو افتاد ، و به اين خاطر دانسته شد كه اگر جنيان از غيب آگاهى داشتند ، اين همه مدت را در حال سختى و رنج كارشان درنگ نمىكردند ، خداوند همهء اينها را در

--> ( 1 ) - خصال شيخ صدوق جلد 1 ص 152 . ( 2 ) - بحار ج 11 ص 119 .