ذكر گردد ، فقط بر پيروان امام على ( ع ) ، يعنى جمع پرشمارى از مسلمانان كه در برخى از باورها متفاوت از « اهل سنت » مىانديشند ، اشاره دارد . « 1 » اما ، از آنجا كه شيعيان يا پيروان امام على ( ع ) نيز داراى گرايش‌ها و فرقه‌هاى مختلف‌اند ، در كاربرد مختلف كلمهء شيعه بايد توجه كرد كه در هر مورد ، مراد كدام فرقهء شيعه است . با اين وجود شيعه ، تقريبا در سراسر تاريخ اسلام ، بيشتر يادآور سه فرقهء مهم زيدى ، اسماعيلى و جعفرى ( امامى يا اثناعشرى ) است كه به مرور زمان و به‌ويژه در قرون متأخر براى شيعيان دوازده امامى تثبيت و « علم » شده است و شيعيان زيدى يا اسماعيلى به همين دو نام ، يا ديگر نام‌هاى خاص خود ، شناخته مىشوند . معناى اصطلاحى تعريف عام : ارائهء تعريفى براى به دست آوردن نقطه يا نقاط اشتراك همهء فرقه‌هايى كه در منابع كهن ، شيعه دانسته شده و به تشيع انتساب يافته‌اند ، دشوار است . در طول تاريخ از اطلاقات و تعاريف گوناگون براى تعريف شيعه استفاده شده است . برخى از آنها عبارتند از : 1 . كسى كه امام على ( ع ) را بر عثمان مقدم مىدارد ( جاحظ معتزلى ) . « 2 » 2 . قائل به افضليت امام على بر ساير صحابه ( ابو حاتم رازى ) . « 3 » 3 . كسانى كه امام على را همراهى كرده ، او را بر ساير اصحاب مقدم مىدانند ( ابو الحسن اشعرى ) . « 4 » 4 . كسانى كه اعتقاد به افضليت امام على بر اصحاب داشته و به احقيت او و فرزندانش در امر امامت قائل باشند ( ابن حزم ) . « 5 » 5 . كسى كه معتقد به تقدم و افضليت امام على ( ع ) بر ساير صحابه و نيز قائل به وجود « نصّ » بر امامت او باشد ( شيخ مفيد ) . « 6 »

--> ( 1 ) . ر . ك : الزينة ، ج 3 ، ص 37 ؛ اوائل المقالات ، ص 2 ؛ جعفريان ، تاريخ تشيع در ايران ، ج 2 ، ص 19 . ( 2 ) . به نقل از : المقالات و الفرق ، با تعليقات محمد جواد مشكور ، ص 155 . ( 3 ) . الزينة ، ج 3 ، ص 35 . ( 4 ) . مقالات الاسلاميين ، ص 5 . ( 5 ) . الفصل ، ج 2 ، ص 270 . ( 6 ) . اوائل المقالات ، ص 1 - 3 .