كه آنها مىتوانستند با اين عقيده پيروان خود را به آينده اميدوار سازند . با اين توجيه كه اگر آنها در اين بدن سختىها را تحمل كرده و از امامان خود ( يعنى رهبران غلات ) اطاعت بىچون و چرا كنند ، در بدن بعدى به صورتى نيكوتر و با زندگى راحت‌تر ظهور خواهند كرد همچنين با اين عقيده مىتوانستند پيروان خود را از متفرق شدن بر حذر دارند ؛ بدين‌گونه كه مىگفتند : « اگر فعلا از رهبران خود اطاعت نكنيد و آنها را اذيت نماييد ، پس از مردن ، روح شما به بدن حيوانات منتقل گشته ، دچار عذاب خواهيد شد تا آن‌گاه كه پاك شويد . » « 1 » تشبيه يا « مانند كردن خداوند به موجودات محسوس همچون انسان » ، يكى ديگر از عقايدى است كه به برخى از گروه‌هاى غالى نسبت داده‌اند ؛ چنان‌كه به مغيريه يعنى پيروان مغيرة بن سعيد نسبت داده‌اند كه خداوند را همانند مردى تاج بر سر كه داراى اعضايى همانند اعضاى انسان است ، مىدانستند . « 2 » دربارهء بيانيه يعنى پيروان بيان بن سمعان از رهبران غلات چنين گفته‌اند كه آنها معتقد بودند : « خداوند جسم دارد و همهء قسمت‌هاى او غير از صورتش نابود خواهد شد . » « 3 » شايد بتوان گفت اصلىترين انگيزه براى مطرح كردن اين عقيده ، كوچك نشان دادن عظمت خالق و خداوند در ميان مردمان باشد تا آنها بتوانند به راحتى خدايى را به رهبران خود نيز نسبت دهند . امام رضا ( ع ) ضمن روايتى به نقش غاليان در ساختن احاديثى با مضمون تشبيه اشاره كرده ، مىفرمايند : يا ابن خالد انما وضع الاخبار عنا فى التشبيه و الجبر الغلاة الذين صغّروا عظمة اللّه تعالى . . . « 4 » پرسش 1 . با مطالعه كتاب خلاصة علم الكلام ، نگارش دكتر عبد الهادى فضلى ، معنا و مفهوم حلول را توضيح دهيد .

--> ( 1 ) . المقالات و الفرق ، ص 45 . ( 2 ) . مقالات الاسلاميين ، ص 6 و 7 . ( 3 ) . المقالات و الفرق ، ص 27 . ( 4 ) . بحار الانوار ، ج 3 ، ص 294 ، ح 18 .