درس شانزدهم واقفيه « 1 » [ تايخچه پيدايش ] بعد از شهادت امام كاظم ( ع ) در سال 183 هجرى ، برخى از اصحاب ايشان ، شهادت امام را انكار كرده ، قائل به مهدويّت وى گرديدند . تصور اكثر توقف‌كنندگان اين بود كه امام از زندان خارج و از انظار غايب گشته است و روزى به‌عنوان قائم ظهور خواهد كرد . عده‌اى ديگر از واقفيه رحلت امام را پذيرفتند ، ولى وى را همان قائم و مهدى مىدانستند كه در آينده رجعت و ظهور خواهد كرد . « 2 » قدر مشترك گروه‌هاى مختلف واقفه اين است كه در سير امامت ، به امام كاظم ( ع ) توقف كرده‌اند و امامت امامان بعدى را نپذيرفتند . اين توقف باعث شد كه در تاريخ ، آنان را با نام واقفيّه يا واقفه بشناسند . علل پيدايش دانشمندان اماميه يكى از عناصر مهم پيدايش واقفيّه را حب مال اعلام كرده‌اند . با اينكه عباسيان عده‌اى از بزرگان شيعه را به‌عنوان شاهد بر جنازه امام كاظم ( ع ) حاضر كردند و سپس به مدت سه روز جسد پاك امام را بر روى پل بغداد گذاشتند ، « 3 » ولى عده‌اى از وكلاى امام كه اموال

--> ( 1 ) . واقفيه يا واقفه به نحو عام بر هركس كه بر امامى از امامان توقف مىكرد ، نيز اطلاق شده است ؛ ولى در كتب فرقه‌شناسى بر توقف‌كنندگان بر امام كاظم ( ع ) انصراف دارد . ( 2 ) . نوبختى ، فرق الشيعة ، ص 80 - 84 ؛ اشعرى قمى ، المقالات و الفرق ، ص 89 - 93 ؛ شيخ مفيد ، الفصول المختارة ، ص 313 - 315 . ( 3 ) . شيخ مفيد ، الارشاد ، ج 2 ، ص 242 و 243 ؛ شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا ( ع ) ، ج 2 ، ص 92 - 96 ؛ همو ، كمال الدين و تمام النعمة ، ص 37 - 40 .