افاضهء كمال كنند به عبد ، استعداد او زيادتر شود ، چون استعداد پيدا شد بخل هم در ساحت او راه ندارد باز ثانيا افاضهء فيض كنند . پس كثرت عطاى او متعقّب شود زيادتى جود و كرم او را . و بابك مفتوح للطّلب و الوغول . الوغول به معنى الدّخول . يعنى : و در خانهء تو باز است براى چيز طلب كردن و داخل شدن ، كسى مانع و رادع نخواهد شد ، بلى اگر مانع باشد مسامحه و طول امل خود عبد و مسكين است و هواى سركشى او است كه وا مىدارد او را از رفتن به آن درگاه و الاّ آن در ، علاوه بر اينكه باز است ، هميشه جارچيان حق آواز مىكنند و مىخوانند مردم را به سوى آن در ، قال امير المؤمنين عليه السلام : « انّ اخوف ما أخاف عليكم اثنان » [ 1 ] دو چيز است كه من از آن دو چيز بر شما ترسانم : « اتّباع الهوى و طول الأمل » . [ 2 ] و اين دو كند و زنجير انسان است از اينكه عبد به در اين خانه رود . پس خوب است كه شخص قدرى مستشعر و مستبصر شود كه تا كى اين كند و زنجير را از خود دور نمىكند و از كعبهء مقصود وا مانده . و أنت غاية السّئول و نهاية المأمول . السّئول به معنى المسئول هر موجودى از صميم قلب و به لسان استعداد طالب و آرزومند كمالات خودش است و پر واضح است كه رشتهء كمالات منتهى به جناب اوست و هر كمالى از او فائض شود پس او است نهايت مسئولات و مأمولات موجودات . به عبارت مختصر ، برگشت هر كمالى به وفور و شدّت وجود است و وجود هر موجودى متعلّق به اوست و او چون واجب الوجود است ، تعلّق به غير ندارد « وَ انَّ الى رَبَّكَ الْمُنْتَهى » ، [ 3 ] « وَ انَّا لِلَّهِ وَ انَّا الَيْهِ راجعُونَ » . [ 4 ]

--> [ 1 ] هر دو فقره از جمله خطبهء 42 نهج البلاغه ، ص 83 ( صبحى صالح ) است كه امير المؤمنين عليه السلام هشدار مىدهد و مىفرمايد : اى مردم ! بيش از هر چيز بر شما از دو - صفت خطرناك - مىترسم : پيروى از هواى نفس و آرزوى زياد و به دنبال آن مىفرمايد : امّا پيروى از هواى نفس ( شما را ) از حق باز مىدارد و امّا آرزوى زياد باعث فراموشى از آخرت و روز جزا مىگردد . [ 2 ] هر دو فقره از جمله خطبهء 42 نهج البلاغه ، ص 83 ( صبحى صالح ) است كه امير المؤمنين عليه السلام هشدار مىدهد و مىفرمايد : اى مردم ! بيش از هر چيز بر شما از دو - صفت خطرناك - مىترسم : پيروى از هواى نفس و آرزوى زياد و به دنبال آن مىفرمايد : امّا پيروى از هواى نفس ( شما را ) از حق باز مىدارد و امّا آرزوى زياد باعث فراموشى از آخرت و روز جزا مىگردد . [ 3 ] نجم - 42 : كه همهء امور به پروردگارت باز مىگردد . [ 4 ] بقره - 156 : ما از آن خدا هستيم و به سوى او باز مىگرديم .