إِنَّ هذَا الْقُرآنَ يَهْدِى لِلَّتى هِىَ أَقْوَمُ » [ 1 ] قال صلى اللّه عليه و آله : « انى تارك فيكم الثقلين ما إن تمسكتم بهما لن تضلوا ابدا » [ 2 ] يعنى : و رحمت نازل كرد بر كسى كه چنگ زننده است از ريسمانهاى تو كه كتب و شرايع انبياء است به ريسمان بزرگى كه رساترين ريسمانهاست كه عبارت از شرع اسلام و حقيقت قرآن است كه اين ريسمان متين حق آويخته شده تا كه يوسف نفس به واسطهء او از چاه طبيعت به آسمان محبّت مرتقى شود . ايضاح اكمليت دين و دوام شريعت بدان كه حقيقت حضرت نبوى صلوات اللّه عليه اوّل صادر و اوّل مخلوقى است كه از حضرت حق صادر شده چنانچه فرمود : « اوّل ما خلق اللّه نورى » [ 3 ] و حديث « اوّل ما خلق اللّه العقل » [ 4 ] و « اوّل ما خلق اللّه القلم » « 1 » منافات ندارد چون آن نور مبارك به اعتبار تجرّدش از مادّه ذاتا و فعلا عقل ناميده شود و به اعتبار آن كه به واسطهء او نقش وجود همهء موجودات در صفحهء كائنات كشيده شد ، قلم گويند چون آن نور بعد از آن كه صادر اوّل شد ، بايد اشرف و اكمل همهء موجودات باشد بلكه فعليّة اخيره باشد نسبت به قوس

--> [ 1 ] اسراء - 9 : اين قرآن به راهى هدايت مىكند كه مستقيم‌ترين راهها است . [ 2 ] بحار الأنوار ، ج 22 - 469 - 476 ، ارشاد مفيد ، اعلام الورى ، صواعق ، ص 57 و 136 كشف الغمّة ، ص 43 ، اصول كافى ج 1 - 299 ، كتاب الحجّة ، حديث 6 و ج 4 - 141 ، كتاب الايمان و الكفر ، ج 1 . مرحوم مير حامد حسين هندى قسمتى از كتاب معروف خود ( عبقات ) را به اسناد اين حديث اختصاص داده است و دار التقريب مصر ، سال 1374 ، رساله‌اى پيرامون حديث انتشار داده است . [ 3 ] مرحوم مجلسى در مرآة العقول ذيل حديث عقل مىنويسد : « خبر اوّل ما خلق الله العقل را در اخبار معتبر نديدم ، اين حديث از عامّه است . آرى در اخبار ما آمده است : عقل ، اوّل مخلوق روحانى است و منافاتى با خلق بعضى اجسام قبل از آن ندارد . ( بعد مىافزايد ) : آنچه آنان براى عقول گفته‌اند در اخبار متواتر ، براى ارواح پيامبر و ائمّه عليهم السلام ثابت شده است زيرا آنان عقل را قديم مىدانند در حالى كه اخبار ما تقدّم ، خلقت ارواح مقدّس پيامبر و ائمّه عليهم السلام را بر همهء مخلوقات ثابت مىكند » امّا احاديث مبنى بر اينكه نور پيامبر صلى اللّه عليه و آله اوّلين مخلوق است ، در كتب معتبره فراوان است از جمله در بحار الأنوار ، جلد 1 - 97 ، باب بدء خلقه و ما جرى و همچنين در كتاب الحجّه كافى ، باب مولد النّبى چندين حديث با عبارات مختلف نقل شده است . [ 4 ] مرحوم مجلسى در مرآة العقول ذيل حديث عقل مىنويسد : « خبر اوّل ما خلق الله العقل را در اخبار معتبر نديدم ، اين حديث از عامّه است . آرى در اخبار ما آمده است : عقل ، اوّل مخلوق روحانى است و منافاتى با خلق بعضى اجسام قبل از آن ندارد . ( بعد مىافزايد ) : آنچه آنان براى عقول گفته‌اند در اخبار متواتر ، براى ارواح پيامبر و ائمّه عليهم السلام ثابت شده است زيرا آنان عقل را قديم مىدانند در حالى كه اخبار ما تقدّم ، خلقت ارواح مقدّس پيامبر و ائمّه عليهم السلام را بر همهء مخلوقات ثابت مىكند » امّا احاديث مبنى بر اينكه نور پيامبر صلى اللّه عليه و آله اوّلين مخلوق است ، در كتب معتبره فراوان است از جمله در بحار الأنوار ، جلد 1 - 97 ، باب بدء خلقه و ما جرى و همچنين در كتاب الحجّه كافى ، باب مولد النّبى چندين حديث با عبارات مختلف نقل شده است . ( 1 ) نور الثّقلين ، ج 5 - 389 ، حديث 9 و علم اليقين ، ج 1 - 154 .