حسن الحسيني النجفي القوچاني ( آقا نجفى قوچانى )
11
شرح دعاى صباح ( فارسى )
اين نسخه را از دستنوشت آقاى شاكرى كه ايشان از نسخهء اصلى شرح دعاى صباح آن مرحوم تهيّه و تصوير آن را در اختيارم گذارده بودند ، استنساخ نمودم ( جمادى الاولى 1418 ه . ق ) . اين شرح از امتيازات زيادى برخوردار است زيرا كه نويسندهء آن حكيم متألّه و عالم ربّانى و اديب خوش قريحه ، در هر فرازى از فرازهاى دعاى شريف صباح با باريك بينى خاصّى نكتههاى ذوقى و عرفانى و بلاغى و ادبى را مورد دقّت و بررسى قرار داده و به جرأت مىتوان گفت در نوع خود بىنظير است و اگر چه پارهاى از شروح همانند شرح فيلسوف معروف حاج ملاّ هادى سبزوارى مشتمل بر نكات فلسفى و عرفانى است و يا بعضى از شروح منظوم ، حكايت از ذوق سرشار نويسنده دارد ، امّا شرح حاضر با استفاده از آيات قرآنى و روايات اهل بيت عليهم السلام و اشعار شعراى عارف و ذوق عرفانى و اصطلاحات بلاغى و حتّى نكتههاى ادبى نحوى و صرفى ، براى خواننده از هر طبقهاى كه باشد ، جاذبهء خاصّ خود را دارد ، مؤلّف بزرگوار آنجا كه لازم ديده است ، در ذيل فرازى پس از توضيح بعضى از واژهها و نكتهها ، ابتدا به بيان مفهوم ظاهر عبارت پرداخته سپس تحت عنوان « بطن » به آنچه در وراى ظاهر عبارت ، براى يك محقّق سودمند است ، مىپردازد و آنگاه با عنوان « بطن البطن » براى اهل ذوق - البته در مواردى - مطلب را اوج مىدهد چنان كه گويى در محضر مولى الموحّدين ، امام العارفين على عليه السلام نشسته و در حال نيايش ، او را و اوجگيرى و تقرّب او را به ملكوت اعلا و عروج معنوى او را ، به چشم دل و معرفت روحى مىنگرد و مشاهدات خود را در قالب عبارات به تصوير مىكشد و شايد بالاترين و مهمترين امتياز اين شرح همين باشد كه خواننده را به عمق درياى نيايش مىبرد و هر خوانندهاى را با هر گرايش و تخصّص علمى كه دارد ، با دست پر از مرواريدهاى معنوى برمىگرداند ، البته توفيق نيايش و فراهم آمدن حال دعا امرى است الهى و به دست اوست . من اللّه التّوفيق و عليه التّكلان محمّد رضا عطايى عضو هيأت علمى دانشگاه آزاد اسلامى مشهد