حسين بن منصور الحلاج ( مترجم : قاسم مير آخورى )
457
مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى )
[ ( آ ) ] آتش : كنايه از لهيب عشق الهى است ، آتش عشق ، لهيب و شور عشق كه عاشق را مىسوزاند . عطار : همان آتشى كه در حلاج اوفتاد * همان در روزگارم اوفتادست . آتش ابراهيم . آسمان عقل : آسمان جهت علوى ، آسمان عقل شايد به معناى آسمان ظاهر و جهان شهود در برابر آسمان غيب كه محل و موطن انوار و تجليات الهى است . آسمان رمزى از سرّ انسان است . آفاق : جمع افق ؛ ناحيه ، هرچه از پهنهء فضا قابل رؤيت باشد ، كرانههاى آسمان ، اطراف ، يكى از مقدمات سير و سلوك عرفانى ، سير آفاق و انفس است . آيات جلال : آيات جمع آيه از اوى ؛ نشان ، دليل ، علامت . نشانهاى از وجود و ذات حقيقى خداوند . مظهر ذات و اسماء است . آيات جلال ؛ نمادها و نشانههاى شكوهمند خداوندى است . * * * [ ( أ ) ] ابد : آنچه آن را آخر نباشد . اسم بقاست ، امتداد ظهورات معنا در صور اسماء قابله و صفات منفعله . صفتى از صفات خداوند . فرق ازل و ابد آن است كه ازليت را بدايت و اوليت نيست ، و ابديت را نهايت و آخريت نباشد . استمرار وجود در زمانهاى تقدير شده و غيرمتناهى به سوى آينده . حافظ : از كران تا به كران لشكر ظلم است ولى * از ازل تا به ابد فرصت درويشان است ابدال : جمع بدل ، رجال هفتگانه از اولياء اللّه را گويند كه پايينتر از مرتبهء قطب است . قيصرى گويد : آنان كسانى هستند كه به واسطهء عارى شدن از قيود مادى و رفع حجاب ظلمت و مادى مىتوانند به اشكال و صور مختلف نمودار شوند « 1 » .
--> ( 1 ) . قيصرى ، شرح فصوص ، به نقل از فرهنگ اصطلاحات عرفانى .