71 [ عليك يا نفس بالتّسلّى ] عليك يا نفس بالتّسلّى * فالعزّ بالزّهد و التّخلّى عليك بالطّلعة التى * مشكاتها الكشف و التّجلّى قد قام بعضى ببعض بعضى * وهام كلّى بكلّ كلّى منابع ديوان الحلاج ، ص 81 ، به نقل از نسخهء خطى قازان ، ص 63 ( ابيات 1 ، 3 ) . نسخهء خطى لندن ، ص 340 ( ابيات 3 - 1 ) . نسخهء خطى تيمور . اخبار الحلاج ، ص 86 . لغات تجلّى : آشكار و واضح ، روشن شدن ، جلوه كردن ، نمايان شدن ، بيان شدن . تسلّى : بهره‌مند شدن ، آرامش خيال يافتن ، آسوده‌خاطر شدن ، تسكين ، تسليت ، آرامش . عزّ : نيرومندى ، ارجمندى ، بزرگى ، سربلندى ، شرافت ، سرافرازى ، افتخار . زهد : روگردانى ، انصراف ، كناره‌گيرى ، چشم‌پوشى ، بىتوجهى ، خويشتن‌دارى ، پارسايى . تخلّى : دست كشيدن ، چشم پوشيدن ، اجتناب كردن ، كناره‌گيرى كردن ، رها كردن ، دورى گزيدن ، خلوت گزيدن . طلعة : ظاهر ، شكل ظاهر ، سيما ، چهره ، رو . مشكات : چراغ ، روزن ، چراغ آويزان . كشف : كشف ، شهود ، رازگشايى ، الهام ، مكاشفه ، فاش شدن . هام : از هيم ؛ عاشق شدن ، دلباختن ، واله و شيدا شدن ، شوريده حال شدن ، ديوانه و سرگشته شدن ، سرمست شدن . تحقيق 1 . در بيت اوّل در مصرع دوم به جاى « فالعزّ » ، « بالعزّه » در برخى نسخ ضبط شده است . 2 . در اخبار حلاج آمده است كه عمران بن موسى گفت : از حسين بن منصور حلاج شنيدم كه مىگفت : كسى كه مىخواهد به مقصود برسد بايد كه دنيا را پشت سر نهد ، آنگاه اين اشعار را سرود .