عبد الواحد الآمدى التميمي ( مترجم : محلاتى )

24

غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسى )

اندازه ارزش و اهميّت دارد ، زيرا معلوم شد كه آن مجموعه‌اى از كلمات طيّبات امير المؤمنين على عليه السّلام است ، و گرد آورنده و تضمين كنندهء صحّت آن ابو الفتح عبد الواحدى آمدى است ، و شارح آن جمال الدّين محمّد خوانسارى است ، كه از شمّه‌اى از مناقب هر يك از آن دو نفر در اين مقدّمه ياد شد ، و اين وصف خود در معرّفى آن كافى است زيرا « ماوراء عبّادان قرية » يعنى بالاتر از اين وصفى در اين مورد نمىتوان ياد كرد . نظر به اين اهمّيّت ، علماى اسلام از قديم الايّام تا كنون مقام آن را محفوظ داشته و استفاده از آن را مورد علاقه و پيشنهاد همّت و مطمح نظر خود گردانيده ، و خلفا عن سلف يعنى پدر بر پدر و نيا بر نيا ، نسخ اين كتاب را فراهم مىكرده و در دسترس استفادهء خود قرار مىداده‌اند . بزرگترين شاهد براى اين مطلب ملاحظهء كثرت نسخ آن است زيرا چون به كتابخانه‌هاى عمومى و خصوصى جهان و مخصوصا بلاد اسلام كه از حوادث روزگار و دستبرد تلف ايّام سالم مانده و به نسل كنونى رسيده است نظر مىكنيم مىبينيم در غالب آنها چند نسخه و يا لا اقلّ يك نسخه از آن وجود دارد ، و به عبارت ديگر چون مقايسهء نسخ كتاب با همديگر مىكنيم مىبينيم اين كتاب جزء دسته‌اى از كتب قرار مىگيرد كه مسلمانان به آنها ابراز علاقهء زيادى كرده و در هر عصرى براى تكثير نسخ آنها و ابقاى آنها از پيش آمدهاى بد و آفات گوناگون ، وسائلى فراهم مىكرده‌اند ، دليل بر اين مطلب وجود نسخ عتيقه و قديمهء اين كتاب شريف است كه به طور وفور در بلاد اسلامى مشاهده مىشود ، و غالب اين نسخ داراى مزيّتهايى از جهت تصحيح و ترجمه و تذهيب و داشتن جلدهاى قيمتى قابل ارزش بلكه داشتن قاب چوبين و غيره مىباشد ، و اين خود كشف از كثرت علاقه و فرط محبّت و ابراز قدر دانى مسلمين نسبت به آن مىكند و هو المقصود » . و نيز ايشان از قول دكتر حسن مينوچهر نقل كرده كه گويد :