محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1015

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

مهمله ] طعامى است كه در آن كور كنند . و به عربى كبريه خوانند . كرنبا - [ بضم كاف و كسر راى مهمله و سكون نون و بعد از نون باى « 1 » موحده ] نوعى از ساز درودگران باشد كذا . فى ادات . و در مؤيد بجاى - باى موحد ياى حطى - آمده [ 1 ] . كدووا - يعنى آش كدو . [ 2 ] مثالش بسحاق اطعمه گويد : شعر « 2 » مستم ز جام روغن و مخمور از پياز * تا بر كنار بزم كدووا نشسته‌ام كفا - [ به فاء . به وزن رضا ] سختى و رنج و و محنت باشد . مثالش شمس فخرى گويد : بيت جهان بعدل تو گشت آن‌چنان كه ممكن نيست * كه بر دلى بود از رنج روزگار كفا و در فرهنگ بمعنى افشردن گلو نيز باشد . كمرا - [ بميم و راى مهمله . به وزن عمدا ] جاى چهارپايان باشد كه بشب در آن كنند [ 3 ] مثالش استاد عمعق گويد : شعر چو گرگ ظلم را كشتى به زور بازوى عدلت * ز انبوهى شده صحراى اقليم تو چون كمرا و ديگر طاق خانه را گويند . مثالش شمس فخرى گويد : بيت « 3 » تو قهرمان جهانى و دين و دانش بست * ز جاه و پايهء تو بر سر فلك كمرا و حكيم ازرقى نيز فرمايد : بيت گهى از گردش كيوان به دريا برزند كله * گهى از گوشهء گردون بكيوان برزند كمرا و در فرهنگ بمعنى زنار نيز آورده [ 4 ] و به اين بيت قطران تمسك نموده : شعر « 1 » چون تو كمر جنگ ببندى ملك روم * كمراى ببرد بپرستد كمر تو كما - [ بميم . به وزن قبا ] راف باشد يعنى بسباسه كه بزبازش گويند . - بضم كاف - نيز به نظر رسيده [ 5 ] .

--> ( 1 ) - « الف » « ب » « ن » : سكون نون و باى ؛ « ب » : سكون نون و باى تازى ( متن از « غ » است ) . ( 2 ) - كلمه از « ن » است . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 1 ) يعنى : كرنيا . در برهان بفتح اول و دوم معنى آش كلم ( كرنب - كلم ) نيز دارد . ( 2 ) برهان ندارد . ( 3 ) در برهانست كه به اين معنى گمرا نيز آمده است . ( 4 ) مستعار از آرامى و آن هم مأخوذ از كمر فارسى ( حاشيهء برهان مصحح دكتر معين ) . ( 5 ) برهان گويد بضم اول و بكسر اول نيز آمده و آن پوست جوزبو است .