باب الاستعارات و الكنايات باب الالف « 1 » آب‌شناسان - يعنى قاعده و قانون‌دانان . مثالش اسفرنگى گويد : [ بيت ] پيش عنان تواند آب‌شناسان مطيع * زير ركاب تواند كارشناسان رهين و آب‌شناس كسى را گويند كه به بالاى كشتى برآيد و از صلاح و فساد دريا خبر دهد [ 1 ] . چنان كه « 2 » رضى نيشابورى « 3 » گويد : [ بيت ] بنزد آب‌شناس آن‌كس است طعمهء موج * كز آب علم تو دارد گذر طمع بشناه « 4 » و بتكلف معنى اول نيز ازين بيت مىتوان فهميد . انگشت نيل - كنايه از نشان فقر باشد [ 2 ] . كذا فى المؤيد . مثالش شيخ سعدى گويد : بيت يا مرو با يار ازرق‌پيرهن * يا بكش بر خانمان انگشت نيل

--> ( 1 ) - عنوان از « غ » و « ن » است . ( 2 ) - اصل : چنانچه . ( 3 ) - اصل : نيشابور . ( 4 ) - « س » : بشتاه . ( 1 ) و نيز كسى كه آب كاريز و چاه را مىشناسد يعنى مىداند كه كدام جاى از زمين آب دارد و كدام جا ندارد . ( برهان ) . ( 2 ) و رسوائى . ( برهان ) .