محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1536

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

هازيدن - [ به زاى معجمه . به وزن باريدن ] بمعنى نگريستن و گريستن باشد . كذا فى - المؤيد [ 1 ] . هاميان - كيسه باشد [ 2 ] كه اميان و هميان نيز گويند . مثالش شيخ « 1 » سعدى گويد : بيت « 2 » هاميان از سيم و زر پرداختن * به كه سنگ از منجنيق انداختن هبيون - [ به باى تازى ] به وزن و معنى افيون و آن را ابيون نيز گويند - - و گذشت - - . مثالش ناصرخسرو فرمايد : شعر داد كن ار نام نيك خواهى ازيراك * عقل ترا هزل دشمن است چو هبيون همايون - يعنى مبارك [ 3 ] . مثالش انورى گويد : بيت صاحبا جنبشت همايون « 3 » باد * عيد نوروز بر تو مهمون باد هن - [ بكسر هاء ] يعنى هست . مثالش شاعر گويد به زبان شيرازى : [ بيت ] عينه هن يا پشنى جام جم يا مه بدر * كه نمى از كه المدست و نمى پنهان هن همداستان - يعنى همكلام و همزبان [ 4 ] . مثالش فردوسى گويد : [ بيت ] پسندى و همداستانى كنى * كه جان دارى و جان‌ستانى كنى همدستان - يعنى دست بدست . و همكار . و همان همداستان [ 5 ] . مثالش حافظ شيرازى :

--> ( 1 ) - « س » : شح . ( 2 ) - « س » : همان‌يون . ( 3 ) - كلمه از « ن » است . ( 1 ) در برهان هاژيدن آمده است . ( 2 ) كه زر در آن كنند . ( برهان ) . ( 3 ) و نام معشوقهء هماى . ( برهان ) . قصهء هماى و همايون را خواجو بنظم كشيده است . بسال 732 هجرى در بغداد ( حاشيهء برهان مصحح دكتر معين ) . ( 4 ) در برهان بمعنى موافق و متابع و همراز و راضى و شاكر و خرسند و راضى بودن و شاكر بودن و خرسند بودن ( همداستانى ) نيز آمده است . ( 5 ) و بمعنى همنشين و همسر و هم‌زور در قدرت و قوت و شأن و شوكت و عظمت ( برهان ) .