محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1534

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

قرشت و سكون واوين ] اسبغول باشد [ 1 ] يعنى برزقطونا . كذا فى الادات و در تحفة السعادة هرتوم نيز به اين معنى است . هروم - [ براى مهمله . به وزن سموم ] نام شهريست كه حالا بردع گويند [ 2 ] . مثالش شيخ نظامى « 1 » فرمايد : بيت هرومش لقب بود از آغاز كار * كنون بردعش خواند آموزگار هنگام - يعنى وقت [ 3 ] . و بمعنى انجمن و مجمع بازيگران و قصه‌خوانان نيز آمده كه به عربى معركه گويند و بهر دو معنى هنگامه . نيز گويند مثال معنى اول شيخ نظامى فرمايد : [ بيت ] بهنگام سختى مشو نااميد * كز ابر سيه برف بارد سپيد مثال معنى دوم شرف الدين شيرازى « 2 » مؤلف كتاب وصاف فرمايد : شعر اى شكسته حسن تو هنگام گل * بادهء عشرت فكن در جام گل مع النون هان - كلمهء تنبيه تهديدآميز است [ 4 ] . مثالش حكيم سنائى گويد : بيت ها و هان تا ترا چو خود نكنند * مشت ابليس ريزهء طرار هزمان - [ بفتح ها و سكون زاى تازى هر زمان باشد . مثالش فرخى گويد : بيت « 2 » ز بس بر سختن زرش براى سايلان هزمان * ز ناره بگسلد كپان « 3 » ز شاهين بگسلد پله همگنان - يعنى همه [ 5 ] . مثالش ظهير

--> ( 1 ) - كلمه از « غ » است . ( 2 ) - كلمه از « ن » است . ( 3 ) - « س » : كنان ؛ « ن » : گيان ( متن تصحيح قياسيست ) . كپان قپان ) . ( 1 ) برهان تخم اسبغول گويد . ( 2 ) برهان گويد نام پهلوانى و نام شهر زنان هم هست . ( 3 ) و موسم و فصل ( برهان ) . ( 4 ) برهان گويد در محل آگاهانيدن و تأكيد در كارى و امرى به كار برند خواه بطريق امر باشد يا نهى و خواه بخوش‌طبعى و ظرافت باشد و خواه بتصديق و جد و امر بشتاب كردن هم هست . ( 5 ) برهان گويد گروه و جماعت حاضر را گويند و معنى همهء كسان و همجنسان و همكاران و هم‌چشمان هم دارد .