محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1488

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

مثالش شمس فخرى گويد : بيت جمال دولت و دين آنكه گرد بارگهش * ز نصر تست « 1 » تزاحم ز دولتست و غيش و حكيم اسدى نيز گويد : شعر « 2 » بر راغشان نيستان و غيش * يله شير هر سو ز اندازه بيش مع الغين ورغ - [ بفتح واو و سكون راى مهمله ] بند آب كه پيش سيل بندند . مثالش شمس فخرى : شعر « 2 » اى واى اگر عون جمال الحق و الدين * در پيش چنين سيل حوادث ننهد ورغ « 3 » و يكى از قدما نيز فرمايد : شعر « 2 » همه مرغزارش پر از سبز خويد * همه ورغ او لاله و شنبليد و ديگر بمعنى نور و فروغ باشد در نسخهء وفائى [ 1 ] . مثالش شاعر گويد : بيت گل را چه بوى خيزد از ده گلاب‌زن * مه را چه ورغ باشد از صد چراغدان وزغ - غوك باشد كه به عربى ضفدع گويند [ 2 ] . وارغ - [ بفتح و ضم راى مهمله ] آنچه تاك را بر آن بندند و در فرهنگ فخز قواس - به زاى معجمه - [ 3 ] بمعنى آنچه از درخت خرما ببرند آمده . كذا فى المؤيد [ 4 ] . و راغ - [ بفتح واو و با راى مهمله ] شعلهء آتش باشد . مثالش حكيم على فرقدى گويد : شعر « 2 » آتش عشق چون كنم پنهان * كز دهانم كشد زبانه و راغ و بمعنى تابش و فروغ نيز آمده و مثال اين معنى ابن يمين گويد :

--> ( 1 ) - بجز « غ » و « ن » : زنظرتست . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - « س » : ورع . ( 1 ) در برهان بضم اول و ثانى معنى تيرگى و كدورت دارد . ( و روغ ) . ( 2 ) در برهان نيست . پك . چغر نيز به اين معنى است . ( 3 ) يعنى : وازغ ( اما برهان ندارد و شايد مصحف واديج باشد ) . ( 4 ) در برهان بكسر ثالث معنى برغ ، بندى كه در پيش آب از چوب و گل بندند و معنى لحيم نيز دارد .