محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1472

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

و نغولكى نيز گفته‌اند - باضافهء كاف - [ 1 ] . چنان كه هم او [ 2 ] گويد : بيت مستك خويش گشته‌اى گه ترشك گهى خوشك * نازك و گبركى كه چه در هنرك « 1 » نغولكى نهامى - [ بفتح نون و كسر ميم ] يعنى آهنگر كذا فى المؤيد [ 3 ] . نودارانى - در نسخهء ميرزا صلهء شعر و شاگردانه باشد و نودارانه « 2 » نيز كويند و - - پيشتر گذشت - - [ 4 ] . نهارى - طعامى اندك باشد كه به آن ناهار شكنند . مثالش خفاف : بيت وصال تو تا باشدم ميهمانى * سزد گر ز تو بوسه خواهم نهارى نازپرى - دختر پادشاه خوارزم كه در حبالهء بهرام گور بود . مثالش هفت پيكر : بيت دخت « 3 » خوارزم شاه نازپرى * كش خرامى بسان كبك درى ناقوسى - نام نوائيست و لحنى از جملهء سى لحن باربد . مثالش شيخ نظامى گويد « 4 » : شعر « 4 » چو ناقوسى و اورنگى زدى باز * شدى اورنگ چون ناقوس از آواز نورهانى - همان نورهان كه مرقوم شد يعنى مژدگانى و صلهء شعر [ 5 ] . بمعنى اخير مسعود سعد گويد : بيت يافته از تو با هزاران لطف * خلعت و نورهانى ويكران نورهى - بفتح نون و راى مهمله - نيز گويند [ 6 ] . مثالش حكيم سنائى : بيت آدمش نورهى چو پيش كشيد * جان او جام اصفيا بچشيد اما ازين بيت معنى نزل و پيشكش بهتر ظاهر مىشود . و شيخ روزبهان نيز فرمايد : بيت بنور روز كه هر روز نورهى آرد * جهان بوقلمون را ز طارم خضرا

--> ( 1 ) - « س » : كيركى كه چه در هنر كه . ( 2 ) - بجز « ك » : نودرانه . ( 3 ) - « س » : سوخت . ( 4 ) - « س » ندارد . ( 1 ) برهان نغولى و نغولكى ندارد . نغول دارد . ( 2 ) يعنى : مولوى . ( 3 ) برهان نهامين نيز دارد . ( 4 ) نوداران ( برهان ) . ( 5 ) و تحفه و ارمغان و راه‌آورد ( برهان ) . ( 6 ) برهان اين صورت را ندارد .